Artikel 187c Sv: Bijzondere toegang tot een verhoor

Het onderzoek van de rechter-commissaris is niet openbaar. Wie bij een verhoor aanwezig mag zijn, bepaalt de wet: de officier van justitie, de raadsman en soms de verdachte. Dit korte artikel voegt daaraan toe dat de rechter-commissaris ook aan anderen bijzondere toegang kan verlenen tot het verhoor van een getuige of deskundige.

Waarom het verhoor besloten is

Anders dan de zitting is dit onderzoek geen openbare gebeurtenis. Getuigen verklaren over zaken die hun privéleven raken, het onderzoek loopt nog, en publiek zou de vrijheid om te verklaren onder druk zetten. De hoofdregel is dus dat alleen de betrokkenen erbij zijn, en dit artikel is de uitzondering die de rechter-commissaris ruimte geeft.

Wanneer toegang zinvol kan zijn

De wet noemt geen gevallen, maar in de praktijk is er een aantal terugkerende redenen. Denk aan iemand die een kwetsbare getuige begeleidt, aan een deskundige die de rechter-commissaris helpt bij het volgen van een technisch onderwerp, of aan een functionaris die bij een verhoor aanwezig moet zijn om een goede uitvoering van de procedure te verzekeren. Steeds is de vraag of de aanwezigheid het verhoor helpt zonder de vrijheid van verklaren aan te tasten.

De rechter-commissaris beslist

De beslissing ligt bij de rechter-commissaris alleen, en zij is per verhoor. Hij weegt af of de aanwezigheid van iemand extra bijdraagt aan een goed verloop, en of de getuige daardoor niet wordt geremd of belast. Wie toegang krijgt, krijgt daarmee geen rol in het verhoor: vragen stellen blijft voorbehouden aan de rechter-commissaris en aan degenen die daartoe volgens de wet bevoegd zijn.

Een voorbeeld. Een jonge getuige moet verklaren over een ingrijpende gebeurtenis en heeft baat bij de aanwezigheid van iemand die hij vertrouwt. De rechter-commissaris kan die persoon bijzondere toegang verlenen, terwijl hij bewaakt dat er tijdens het verhoor geen enkele beïnvloeding plaatsvindt.

De grens

Bijzondere toegang is geen achterdeur voor belangstellenden. Familieleden van de verdachte, journalisten of andere geïnteresseerden krijgen deze toegang niet omdat zij willen weten wat er wordt gezegd. Wat er is verklaard, komt in het proces-verbaal terecht en bereikt de procesdeelnemers langs die weg; het verhoor zelf is er niet om te worden gevolgd.

In de praktijk

Voor een getuige die opziet tegen het verhoor is dit een bepaling om te kennen. Vraag vooraf of iemand mee kan komen en of die persoon bij het verhoor aanwezig mag zijn; de rechter-commissaris beslist, maar hij kan dat alleen beoordelen als de vraag is gesteld. Ook slachtofferhulp kan hierin adviseren.

Voor de verdediging is vooral van belang dat in het proces-verbaal zichtbaar is wie er bij het verhoor aanwezig was. Dat maakt achteraf controleerbaar onder welke omstandigheden een verklaring tot stand is gekomen.