- Indien buiten het geval van het voorgaande artikel de officier van justitie oordeelt dat de telastlegging behoort te worden gewijzigd, legt hij den inhoud van de door hem noodzakelijk geachte wijzigingen schriftelijk aan de rechtbank over met vordering dat die wijzigingen zullen worden toegelaten.
- Indien de rechtbank de vordering toewijst, doet zij den inhoud van de aangebrachte wijzigingen in het proces-verbaal ter terechtzitting opnemen. In geen geval worden wijzigingen toegelaten, als een gevolg waarvan de telastlegging niet langer hetzelfde feit, in den zin van artikel 68 van het Wetboek van Strafrecht zou inhouden.
←
Terug 312 · Strafverzwarende omstandigheden mondeling ten laste leggen
Verder 314 · Afschrift en uitstel na een gewijzigde tenlastelegging
→
Artikel 313 Sv: Wijziging van de tenlastelegging tijdens de zitting
Wijziging van de tenlastelegging tijdens de zitting
Wettekst
Toelichting
De tenlastelegging is de beschuldiging waarover de rechtbank oordeelt. Blijkt tijdens de behandeling dat die aanpassing behoeft, dan kan de officier van justitie een wijziging vorderen. Dit artikel regelt hoe dat gaat en waar de grens ligt.
Hoe een wijziging verloopt
De officier van justitie legt de inhoud van de wijzigingen die hij nodig vindt schriftelijk aan de rechtbank voor, met de vordering dat zij worden toegelaten. Het gaat dus niet om een losse opmerking op de zitting: er ligt een stuk waarin staat wat er precies verandert.
Wijst de rechtbank de vordering toe, dan laat zij de inhoud van de wijzigingen opnemen in het proces-verbaal van de zitting. Daarmee staat vast wat de beschuldiging vanaf dat moment inhoudt. De verdediging krijgt de gewijzigde tekst; artikel 314 Sv regelt dat verder, en ook of het onderzoek moet worden geschorst.
De grens: hetzelfde feit
Een wijziging mag er nooit toe leiden dat de tenlastelegging niet langer hetzelfde feit inhoudt in de zin die het Wetboek van Strafrecht daaraan geeft. Blijft er in wezen dezelfde gebeurtenis staan, dan is een wijziging mogelijk; wordt het een ander verwijt, dan niet.
Bij die beoordeling gaat het onder meer om de vraag of de juridische aard van de feiten en de gedraging van de verdachte wezenlijk verschillen. Een aanpassing van een datum, een plaats of de omschrijving van de gedraging kan door de beugel; van diefstal naar mishandeling van iemand anders op een andere dag niet.
Waarom deze mogelijkheid bestaat
Een tenlastelegging wordt opgesteld voordat de zitting begint. Op de zitting kan blijken dat een onderdeel niet klopt of onduidelijk is. Zonder wijzigingsmogelijkheid zou de zaak stuklopen op een formulering, waarna alles opnieuw zou moeten. Dat dient niemand.
De keerzijde is dat de verdachte zich moet kunnen verdedigen tegen wat er nu staat. Daarom is de wijziging omkleed met waarborgen: schriftelijk, met een beslissing van de rechtbank, vastgelegd in het proces-verbaal, en met de mogelijkheid van uitstel.
Een voorbeeld. In de tenlastelegging staat dat de verdachte een ruit heeft ingeslagen op 3 maart, terwijl uit het onderzoek blijkt dat het 4 maart was. De officier van justitie vordert wijziging van de datum. De rechtbank laat die toe: het blijft dezelfde gebeurtenis.
In de praktijk
Lees een gevorderde wijziging aandachtig door voordat de rechtbank beslist. U mag zich erover uitlaten, en het is het moment om aan te voeren dat het feitelijk om iets anders gaat dan waarvoor u bent gedagvaard.
Wordt de wijziging toegelaten, vraag dan om tijd om uw verdediging aan te passen. Dat is geen vertraging maar een recht: uw verweer was gericht op de oude tekst.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat betekent dezelfde gedraging bij samenloop met het strafrecht?
De Hoge Raad verduidelijkt wanneer twee verwijten hetzelfde feit zijn. De rechter moet de omschreven verwijten vergelijken aan de hand van twee gegevens: de juridische aard van de feiten, waarbij de beschermde rechtsgoederen en de strafmaxima meewegen, en de gedraging van de verdachte naar aard, strekking, tijd, plaats en omstandigheden. Een aanzienlijk verschil in juridische aard of in gedraging kan ertoe leiden dat het niet hetzelfde feit is. Omdat het verschil tussen het voorbereiden van een Opiumwetdelict en witwassen hier te groot was, had het hof de wijziging van de tenlastelegging niet mogen toestaan; het arrest werd vernietigd.
-
Is doodslag hetzelfde feit als diefstal met de dood tot gevolg?
De tenlastelegging was toegesneden op doodslag, de gevorderde wijziging op diefstal met geweld met de dood als gevolg. De Hoge Raad oordeelt dat de juridische aard van die feiten en de omschreven gedragingen niet zodanig uiteenlopen dat het niet om hetzelfde feit kan gaan: ook de strafbaarstelling van diefstal met geweld met dodelijk gevolg beschermt het leven, de strafmaxima lopen niet uiteen, en de gedragingen verschilden niet in tijd, plaats en omstandigheden. Het oordeel van het hof dat de wijziging een ander feit opleverde, berustte dus op een onjuiste rechtsopvatting; de uitspraak werd vernietigd.
-
Mag diefstal worden gewijzigd in heling?
De oorspronkelijke tenlastelegging betrof gekwalificeerde diefstal, de gevorderde wijziging opzet- of schuldheling van een deel van de weggenomen voorwerpen. De Hoge Raad wijst erop dat de tenlastegelegde strafverzwarende omstandigheden ook andere belangen beschermen dan het vermogen, tot een aanmerkelijk hoger strafmaximum leiden en eigen eisen stellen aan tijd, plaats en wijze van uitvoering. Het verschil in juridische aard en in de omschreven gedragingen was daarom zo groot dat het niet om hetzelfde feit gaat; het hof had de wijziging ten onrechte toegelaten. De uitspraak werd op dat onderdeel vernietigd en in zoverre terugverwezen.
-
Blijft het hetzelfde feit bij een ander feitelijk middel?
De tenlastelegging verweet de verdachte bedreiging door e-mailberichten; na de wijziging ging het om bedreiging in gesprekken met een derde, in dezelfde periode en op dezelfde plaats. Omdat beide op dezelfde strafbepaling waren toegesneden en het verschil in de omschreven gedragingen qua aard beperkt was, geeft het oordeel van het hof dat nog steeds van hetzelfde feit sprake is volgens de Hoge Raad geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting en is het ook niet onbegrijpelijk. Het beroep werd verworpen.
-
Mag de tenlastegelegde periode sterk worden verruimd?
De tenlastegelegde periode van ongeveer dertien dagen drugshandel was bij wijziging opgerekt tot ongeveer een jaar. Het hof vond dat nog hetzelfde feit, maar de Hoge Raad oordeelt dat dit op een onjuiste rechtsopvatting berust. Door die verruiming ziet de tenlastelegging namelijk ook op afzonderlijke strafbare gedragingen gedurende meer dan elf maanden die buiten het bereik van de oorspronkelijke tenlastelegging vielen. De uitspraak werd vernietigd voor zover het dat feit en de strafoplegging betreft en in zoverre terugverwezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.