Artikel 295 Sv: Verdenking van meineed van een getuige op de zitting

Een getuige die onder ede is gehoord, moet de waarheid spreken. Rijst op de zitting het vermoeden dat hij dat niet heeft gedaan, dan kan de rechtbank daarnaar onderzoek laten doen. Dit artikel regelt hoe zijn verklaring dan wordt vastgelegd en wat er daarna mee gebeurt.

Wanneer wordt dit gebruikt

Het gaat om de situatie dat de getuige ervan wordt verdacht zich op de zitting aan meineed schuldig te hebben gemaakt: bewust in strijd met de waarheid verklaren nadat hij is beëdigd. De rechtbank kán dan onderzoek bevelen; zij is daartoe niet verplicht. Een vergissing, een verspreking of een gebrekkige herinnering is geen meineed.

Meineed is een zelfstandig misdrijf, strafbaar gesteld in het Wetboek van Strafrecht. De getuige wordt daarmee in feite verdachte in een nieuwe zaak, los van de zaak waarin hij is gehoord.

Vastleggen van de verklaring

Beveelt de rechtbank onderzoek, dan maakt de griffier meteen een proces-verbaal op, dat door de voorzitter, de rechters en de griffier zelf wordt ondertekend. Daarin staat de verklaring van de getuige. Die verklaring wordt hem voorgelezen, waarna hem wordt gevraagd of hij erbij blijft en of hij wil ondertekenen. Tekent hij niet, dan wordt in het proces-verbaal vermeld dat hij weigerde of waarom ondertekening niet mogelijk was.

Die zorgvuldigheid is er niet voor niets. Als later de vraag aan de orde komt of er is gelogen, moet exact vaststaan wat er is gezegd en dat de getuige de gelegenheid heeft gehad zich daarover uit te laten.

Voor de getuige zelf is dat moment van voorlezen belangrijk. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is hij pas strafbaar als hij daarna bij zijn onware verklaring blijft. Stelt hij haar dan nog uit eigen beweging bij, dan gaat hij vrijuit. Ook de rechtbank heeft daar iets aan: wat de getuige op dat moment alsnog naar waarheid vertelt, kan zij in de zaak gewoon meewegen.

Wat er daarna gebeurt

De rechtbank kan bovendien bevelen dat de officier van justitie de vordering doet die artikel 181 Sv mogelijk maakt, zodat de rechter-commissaris bepaalde onderzoekshandelingen verricht. Het proces-verbaal stelt de rechtbank vervolgens in handen van de officier van justitie; die beslist of er wordt vervolgd.

De behandeling van de oorspronkelijke zaak gaat intussen gewoon verder. De rechtbank moet in die zaak zelf beoordelen wat zij van de verklaring vindt; zij hoeft de uitkomst van een meineedonderzoek niet af te wachten.

Een voorbeeld. Een getuige verklaart onder ede dat hij die avond niet in het café was, terwijl camerabeelden en zijn eigen eerdere verklaring iets anders laten zien. De rechtbank beveelt onderzoek. Zijn verklaring wordt vastgelegd, voorgelezen en aan hem voorgehouden, en het proces-verbaal gaat naar de officier van justitie.

In de praktijk

Bent u getuige en merkt u tijdens uw verhoor dat u zich vergist hebt, zeg dat dan meteen. Een verbetering die u zelf aanbrengt, is iets heel anders dan een onwaarheid waarbij u blijft.

Wordt u met een verdenking van meineed geconfronteerd, vraag dan om een advocaat voordat u verder verklaart. U bent op dat moment niet langer alleen getuige, en u hoeft niet mee te werken aan uw eigen veroordeling.