- Vatbaar voor inbeslagneming zijn alle voorwerpen die kunnen dienen om de waarheid aan de dag te brengen of om wederrechtelijk verkregen voordeel, als bedoeld in artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht, aan te tonen.
- Voorts zijn vatbaar voor inbeslagneming alle voorwerpen welker verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer kan worden bevolen.
- Van de inbeslagneming van een voorwerp wordt, ook in geval de bevoegdheid tot inbeslagneming toekomt aan de rechter-commissaris of de officier van justitie, door de opsporingsambtenaar een kennisgeving van inbeslagneming opgemaakt. Zoveel mogelijk wordt aan degene bij wie een voorwerp is inbeslaggenomen, een bewijs van ontvangst afgegeven. De opsporingsambtenaar stelt de kennisgeving zo spoedig mogelijk in handen van de hulpofficier van justitie teneinde te doen beoordelen of het beslag moet worden gehandhaafd.
←
Terug 88 · Schorsing omvat ook opschorting
Verder 94a · Beslag om verhaal voor boete, ontneming of schadevergoeding zeker te stellen
→
Artikel 94 Sv: Welke voorwerpen in beslag mogen worden genomen
Welke voorwerpen in beslag mogen worden genomen
Wettekst
Toelichting
Wanneer de politie een telefoon, een auto, een geldbedrag of een computer meeneemt, gebeurt dat op grond van dit artikel. Het bepaalt welke voorwerpen voor inbeslagneming in aanmerking komen en wat er direct na het meenemen moet worden vastgelegd.
Voorwerpen die de waarheid aan het licht kunnen brengen
De eerste categorie is ruim: alles wat kan bijdragen aan het achterhalen van wat er is gebeurd. Een mes bij een geweldszaak, maar net zo goed een telefoon met berichten, kleding met sporen of een bedrijfsadministratie. Daarnaast mogen voorwerpen worden meegenomen waarmee kan worden onderbouwd dat iemand voordeel heeft gehad van strafbare feiten; de ontnemingsmaatregel waar dat op ziet, staat in het Wetboek van Strafrecht.
Voorwerpen die de rechter later kan afnemen
De tweede categorie bestaat uit voorwerpen waarvan de rechter kan bepalen dat ze verbeurd worden verklaard of aan het verkeer worden onttrokken. Verbeurdverklaring is een straf: het voorwerp gaat over naar de Staat, bijvoorbeeld geld dat met een misdrijf is verdiend. Onttrekking aan het verkeer ziet op spullen die niet vrij in omloop horen te zijn, zoals wapens of verdovende middelen. Ook zulke voorwerpen mogen tijdens het onderzoek alvast worden vastgehouden.
Wie beslist en wat er op papier komt
De opsporingsambtenaar die een voorwerp meeneemt, maakt daarvan een kennisgeving van inbeslagneming op. Dat gebeurt ook als de bevoegdheid eigenlijk bij de rechter-commissaris of de officier van justitie lag: het papierwerk loopt hoe dan ook via de opsporingsambtenaar. Aan degene bij wie iets is weggenomen wordt zoveel mogelijk een bewijs van ontvangst afgegeven, een overzicht van wat er precies is meegenomen.
Die kennisgeving gaat zo snel mogelijk naar de hulpofficier van justitie. Die beoordeelt of het beslag in stand moet blijven. Het is dus geen automatisme dat spullen blijven liggen: er is een moment ingebouwd waarop iemand anders dan degene die het voorwerp meenam, de vraag beantwoordt of dat nog nodig is. Hoe het daarna verder gaat en wie over teruggave beslist, staat in artikel 116 Sv.
Een voorbeeld. Na een aangifte van oplichting neemt de politie de laptop en de telefoon van de verdachte mee, omdat daarop het contact met de aangever kan staan: die apparaten dienen de waarheidsvinding. Wordt daarnaast contant geld aangetroffen dat vermoedelijk uit de oplichting komt, dan kan dat worden meegenomen met het oog op verbeurdverklaring of om aan te tonen dat er voordeel is behaald.
In de praktijk
Inbeslagneming betekent niet dat u uw eigendom kwijt bent: uw rechten op het voorwerp blijven in beginsel in stand en justitie houdt het onder zich zolang het onderzoek dat vraagt. Toch kan een voorwerp ook buiten de rechter om verloren gaan. Wie schriftelijk afstand doet, is het kwijt, en met een machtiging van het openbaar ministerie mogen inbeslaggenomen voorwerpen worden verkocht of vernietigd, bijvoorbeeld als bewaren niet mogelijk is of te duur wordt; bij verkoop komt het beslag op de opbrengst te rusten. Bent u het niet eens met het beslag, of blijft teruggave uit, dan kunt u daarover een klaagschrift indienen bij de rechtbank. Die klachtprocedure staat in artikel 552a Sv. Bewaar het bewijs van ontvangst goed: daarmee laat u later zien wat er is meegenomen en in welke staat.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer mag conservatoir beslag voortduren?
De Hoge Raad zet uiteen hoe de rechter een klacht van de beslagene tegen een beslag op grond van dit artikel moet beoordelen: hij gaat na of het belang van de strafvordering het voortduren van het beslag eist, en zo niet, dan beveelt hij teruggave aan degene bij wie het voorwerp is weggenomen, tenzij een ander redelijkerwijs als rechthebbende moet worden beschouwd. Dat belang hangt samen met de doelen waarvoor dit artikel beslag toelaat: de waarheidsvinding, ook in de zaak van iemand anders dan de klager, en het aantonen van wederrechtelijk verkregen voordeel. Het belang eist het voortduren ook wanneer niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter later verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer beveelt; die maatstaf blijft staan, maar de Hoge Raad stelt zijn rechtspraak bij over de toetsing aan proportionaliteit en subsidiariteit, waarbij het tijdsverloop sinds de beslaglegging gewicht krijgt. Het beroep wordt verworpen.
-
Wat is een voorwerp dat verbeurd kan worden verklaard?
Volgens de Hoge Raad kunnen alleen zaken en vermogensrechten in de zin van het Burgerlijk Wetboek gelden als voorwerpen waarvan de verbeurdverklaring kan worden bevolen en die dus op grond van het tweede lid in beslag kunnen worden genomen. Verbeurdverklaring maakt de staat rechthebbende, en dat veronderstelt een stoffelijk object of een recht dat overdraagbaar is of stoffelijk voordeel geeft. Het oordeel van de rechtbank dat een persoonsgebonden account op een sociaal netwerk geen van beide is en dus geen voorwerp, berust daarom niet op een onjuiste rechtsopvatting; dat andere virtuele objecten met een waarde die overdraagbaar is soms wel een voorwerp kunnen zijn, maakt dat niet anders. Het beroep wordt verworpen.
-
Wie onderzoekt een inbeslaggenomen telefoon na toetsing door de rechter-commissaris?
In de bevoegdheid tot inbeslagneming ligt ook de bevoegdheid om aan het voorwerp onderzoek te doen. De Hoge Raad stelt zijn eerdere rechtspraak over onderzoek aan gegevensdragers en telefoons bij: de algemene bevoegdheden van opsporingsambtenaren, waaronder dit artikel, zijn een toereikende grondslag zolang de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer beperkt blijft, bijvoorbeeld bij het nagaan welke contacten kort tevoren zijn gelegd. Is op voorhand te voorzien dat het onderzoek inzicht geeft in verkeers- en locatiegegevens en bovendien in gegevens als foto's, browsergeschiedenis en berichten, dan is de inbreuk niet meer beperkt en is behalve in spoedeisende gevallen voorafgaande toetsing door de rechter-commissaris nodig. De Hoge Raad vernietigt alleen de duur van de gevangenisstraf wegens de te lange procesduur en verwerpt de beroepen voor het overige.
-
Is er geen beslag als een kennisgeving van inbeslagneming ontbreekt?
Het derde lid verlangt dat de opsporingsambtenaar van een inbeslagneming een kennisgeving opmaakt. Uit het ontbreken van zo'n kennisgeving volgt volgens de Hoge Raad niet zonder meer dat het voorwerp niet in beslag is genomen. De rechtbank mocht het beklag over een laptop daarom niet ongegrond verklaren op de grond dat dat goed niet in beslag zou zijn genomen; als een voorwerp werkelijk niet in beslag is genomen, moet de klager in zijn beklag niet-ontvankelijk worden verklaard. De beschikking wordt vernietigd en de zaak gaat terug naar de rechtbank.
-
Mag beslag voortduren om later conservatoir beslag mogelijk te maken?
De rechtbank liet het beslag voortduren omdat het openbaar ministerie vermogen wilde veiligstellen in afwachting van een machtiging van de rechter-commissaris voor conservatoir beslag. Dat is volgens de Hoge Raad geen belang van strafvordering in de zin van dit artikel: het laat beslag toe met het oog op de waarheidsvinding, het aantonen van wederrechtelijk verkregen voordeel en een mogelijke verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer. Het oordeel van de rechtbank is dus onjuist. De beschikking wordt vernietigd en de zaak gaat terug naar de rechtbank.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.