Artikel 270 Sv: Het uitroepen van de zaak aan het begin van de zitting

Een strafzitting begint niet met een pleidooi en ook niet met het voorlezen van de beschuldiging, maar met een eenvoudige handeling: de voorzitter laat de zaak uitroepen. Vanaf dat ogenblik is het onderzoek op de terechtzitting begonnen en gelden alle regels die de wet voor die behandeling geeft.

Wat er op dat moment gebeurt

De naam van de verdachte wordt afgeroepen in de zittingzaal, zodat duidelijk is welke zaak aan de beurt is. Op een zittingsdag staan er vaak meerdere zaken achter elkaar gepland, en het uitroepen markeert de overgang van de ene naar de volgende.

De voorzitter stelt daarna vast wie er zijn verschenen: de verdachte, zijn raadsman — raadsman en advocaat zijn twee woorden voor dezelfde persoon — de officier van justitie, en soms ook het slachtoffer, getuigen of een deskundige.

Waarom dit moment juridisch telt

Vanaf het uitroepen kan de rechtbank bevelen dat de behandeling geheel of gedeeltelijk achter gesloten deuren plaatsvindt; die bevoegdheid staat in artikel 269 Sv. Het uitroepen is dus ook het startpunt van de regels over de openbaarheid van de zitting.

Ook voor het openbaar ministerie verandert er iets. Zolang het onderzoek op de zitting nog niet is begonnen, kan de officier van justitie de dagvaarding intrekken (artikel 266 Sv). Is de zaak eenmaal uitgeroepen, dan kan dat niet meer en moet de rechtbank de zaak tot een einde brengen.

Het is bovendien het ijkpunt voor de vraag of de verdachte aanwezig is. Verschijnt hij niet, dan onderzoekt de rechtbank eerst of de dagvaarding op geldige wijze is uitgereikt; artikel 278 Sv regelt dat. Pas als dat in orde is, kan de zaak zonder hem verder.

Wat de voorzitter daarna doet

Direct na het uitroepen stelt de voorzitter de identiteit van de verdachte vast en wijst hij hem erop dat hij niet hoeft te antwoorden; dat staat in artikel 273 Sv. Daarna komt de beschuldiging aan de orde en begint het eigenlijke onderzoek naar de feiten.

Een voorbeeld. U bent gedagvaard voor half tien. Die ochtend worden in dezelfde zaal zes zaken behandeld. U wacht tot uw naam wordt afgeroepen; dat afroepen is het uitroepen van de zaak. Zit u op dat moment nog op de gang met uw telefoon, dan kan de rechtbank vaststellen dat u niet is verschenen, ook al bent u wel in het gebouw.

In de praktijk

Meld u ruim op tijd bij de bode en blijf in de buurt van de zaal. Zittingen lopen uit, maar soms ook voor, en er wordt niet lang gewacht. Merkt u dat uw zaak al is begonnen, meld u dan meteen: zolang het onderzoek loopt, kunt u alsnog aanschuiven.

Hebt u een advocaat, dan meldt die zich meestal vooraf. Verschijnt u zelf niet maar wilt u wel verdedigd worden, dan moet uw advocaat uitdrukkelijk gemachtigd zijn om dat te doen; artikel 279 Sv geeft daarvoor de regeling.