Artikel 555 Sv: De beslissing van de Hoge Raad op de prejudiciële vraag

Nadat de schriftelijke ronde bij de Hoge Raad is afgerond, volgt de beslissing. Dit artikel regelt wanneer die komt, in welke gevallen de Hoge Raad de vraag onbeantwoord mag laten, en hoe de zaak daarna weer terugkeert bij de rechter die de vraag heeft gesteld.

Wanneer de beslissing komt

Is de conclusie van de procureur-generaal eenmaal genomen, dan stelt de Hoge Raad vast op welke dag hij uitspraak doet. Vanaf dat moment is er dus een concrete datum en weet iedereen waar hij aan toe is.

De Hoge Raad hoeft niet altijd te antwoorden

De Hoge Raad kan van beantwoording afzien in twee gevallen: als de vraag zich niet leent voor beantwoording bij wijze van prejudiciële beslissing, of als de vraag van onvoldoende gewicht is om een antwoord te rechtvaardigen. Denk aan een vraag die te veel verweven is met de feiten van deze ene zaak, of die feitelijk al beantwoord is.

In dat geval mag de motivering kort zijn. De wet staat toe dat de Hoge Raad zich bij de vermelding van de gronden beperkt tot dat oordeel. Dat is even slikken voor wie op inhoudelijke duidelijkheid hoopte, maar het houdt de procedure werkbaar.

Omgekeerd kan het gebeuren dat het antwoord tussentijds niet meer nodig is, bijvoorbeeld omdat de zaak eindigt of de tenlastelegging verandert. De Hoge Raad mag de vraag dan toch beantwoorden als hem dat raadzaam voorkomt. Dat is verstandig, want de vraag speelde nu juist ook in andere zaken.

Terug naar de rechter die de vraag stelde

De griffier van de Hoge Raad brengt zowel de rechter die de vraag stelde als de betrokken procespartijen op de hoogte van de beslissing. De rechter krijgt daarnaast de conclusie van de procureur-generaal en de ingekomen opmerkingen toegestuurd, zodat hij het volledige beeld heeft.

Daarna is de zaak weer bij de gewone rechter. Voordat die beslist, krijgen de partijen de gelegenheid een standpunt in te nemen over de uitspraak van de Hoge Raad. Vervolgens beslist hij met inachtneming van die uitspraak. Alleen als het antwoord voor zijn beslissing niet meer nodig is, blijft dat achterwege.

Een voorbeeld. De rechtbank in uw zaak legde een vraag voor over de uitleg van een bewijsregel. De Hoge Raad beantwoordt die. Uw advocaat mag daarna op zitting toelichten wat dat antwoord voor uw zaak betekent, en pas dan komt de rechtbank tot een oordeel over de tenlastelegging.

In de praktijk

Twee dingen zijn hier voor u van belang. Ten eerste is de uitspraak van de Hoge Raad geen einduitspraak in uw zaak: over schuld en straf beslist nog steeds uw eigen rechter. Ten tweede hebt u een echt inspraakmoment nadat het antwoord binnen is.

• Lees het antwoord met uw advocaat. Het bepaalt vaak welk verweer nog kans maakt en welk niet.
• Bereid uw standpunt voor. U krijgt uitdrukkelijk gelegenheid te reageren voordat de rechter beslist.