Artikel 97 Sv: Doorzoeking van een woning bij dringende noodzaak

Doorzoeking van een woning bij dringende noodzaak

In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, kan de officier van justitie, bij dringende noodzakelijkheid en indien het optreden van de rechter-commissaris niet kan worden afgewacht, ter inbeslagneming een woning zonder toestemming van de bewoner doorzoeken.
Voor een doorzoeking als bedoeld in het eerste lid behoeft de officier van justitie de machtiging van de rechter-commissaris. Deze machtiging is met redenen omkleed.
Kan ook het optreden van de officier van justitie niet worden afgewacht, dan komt de bevoegdheid tot doorzoeking toe aan de hulpofficier. Het eerste en het tweede lid zijn van overeenkomstige toepassing. De machtiging van de rechter-commissaris wordt zo mogelijk door tussenkomst van de officier van justitie gevraagd.
Indien de rechter-commissaris aan een hulpofficier van justitie machtiging heeft verleend ter inbeslagneming een woning zonder toestemming van de bewoner te doorzoeken, is voor het binnentreden in die woning door de betrokken hulpofficier van justitie geen machtiging als bedoeld in artikel 2 van de Algemene wet op het binnentreden vereist.
Artikel 96, tweede lid, is van overeenkomstige toepassing.

Toelichting

Het doorzoeken van een woning is een van de meest ingrijpende bevoegdheden in dit wetboek. De hoofdregel is dat de rechter-commissaris dat doet. Dit artikel regelt de uitzondering voor spoedgevallen: dan mag de officier van justitie het, en in het uiterste geval een hulpofficier, maar alleen met een machtiging van de rechter-commissaris.

De voorwaarden

Er moet sprake zijn van ontdekking op heterdaad, of van verdenking van een misdrijf als omschreven in artikel 67 Sv, eerste lid. Daarbovenop komen twee eisen die alles met spoed te maken hebben: er moet dringende noodzakelijkheid zijn, en het optreden van de rechter-commissaris kan niet worden afgewacht. Is er tijd om de rechter-commissaris te laten komen, dan loopt de doorzoeking via artikel 110 Sv.

De machtiging van de rechter-commissaris

De officier van justitie heeft voor deze doorzoeking een machtiging van de rechter-commissaris nodig, en die machtiging moet met redenen omkleed zijn: er moet uit blijken waarom aan de voorwaarden is voldaan. Een schriftelijke vorm eist de wet niet; bij grote haast wordt de machtiging mondeling verleend en daarna in het dossier vastgelegd. Zo blijft de beslissing achteraf te controleren: uit het dossier hoort te blijken wat er op dat moment bekend was.

Als ook de officier van justitie er niet kan zijn

Kan zelfs het optreden van de officier van justitie niet worden afgewacht, dan mag een hulpofficier van justitie doorzoeken. Dezelfde eisen blijven gelden, inclusief de machtiging van de rechter-commissaris; die wordt zo mogelijk via de officier van justitie gevraagd. Heeft de rechter-commissaris die machtiging aan de hulpofficier gegeven, dan is voor het binnentreden van de woning geen aparte machtiging op grond van de Algemene wet op het binnentreden meer nodig: de rechterlijke toets is dan al gedaan.

Maatregelen in afwachting

Ook bij dit artikel geldt de mogelijkheid uit artikel 96 Sv, tweede lid: totdat degene die bevoegd is te doorzoeken ter plaatse is, kunnen maatregelen worden genomen die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat voorwerpen verloren gaan. Aanwezigen kan daarbij tijdelijk worden opgedragen te blijven waar zij zijn.

Een voorbeeld. Na een schietpartij vlucht een verdachte een woning in. Wachten op de rechter-commissaris zou betekenen dat het wapen intussen kan verdwijnen. De officier van justitie vraagt de rechter-commissaris daarom telefonisch om een machtiging en licht toe waarom haast geboden is; zodra die is verleend, wordt de woning doorzocht. In afwachting daarvan kan de woning op grond van artikel 96 Sv, tweede lid, worden afgezet, zodat er niets uit verdwijnt.

In de praktijk

Bent u bewoner, dan mag u de doorzoeking niet tegenhouden, ook niet als u geen verdachte bent. U mag wel vragen wie de leiding heeft en op grond waarvan wordt opgetreden, en u mag om een bewijs van ontvangst vragen voor alles wat wordt meegenomen. Bent u verdachte, dan mag uw advocaat op grond van artikel 99a Sv aanwezig zijn, zonder dat de doorzoeking daarop hoeft te wachten. Achteraf kunt u over het beslag klagen bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv, en op de zitting kan aan de orde komen of de spoed en de machtiging deugden.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Kan de rechter de machtiging voor een huiszoeking toetsen?

Hoge Raad · 2009-05-19 · ECLI:NL:HR:2009:BH1476

De Hoge Raad verwerpt de opvatting dat het wettelijk stelsel meebrengt dat de beslissing van de rechter-commissaris om een machtiging te verlenen voor het doorzoeken van een woning niet door de zittingsrechter kan worden getoetst: die toetsing is wel mogelijk. Ook verwerpt hij de opvatting dat met de officier van justitie in dit artikel alleen de officier die de zaak behandelt is bedoeld; daarvoor is in de tekst noch in de geschiedenis van de bepaling steun te vinden. Op een ander punt slaagt het beroep van het openbaar ministerie: het hof heeft bij zijn keuze voor bewijsuitsluiting niet laten blijken dat het ook de ernst van het verzuim en het daardoor veroorzaakte nadeel heeft meegewogen. De uitspraak wordt vernietigd voor zover zij aan het oordeel van de Hoge Raad was onderworpen en de zaak gaat terug naar het hof.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst