Artikel 200 Sv: Oproepen van de verdachte door de rechter-commissaris

De rechter-commissaris doet onderzoek in de fase vóór de zitting. Dit artikel geeft hem de bevoegdheid om de verdachte daarvoor bij zich te laten komen, als hij dat nodig vindt. Zit de verdachte niet vast, dan kan de rechter-commissaris zijn dagvaarding bevelen: een officiële oproep om op een bepaald moment te verschijnen. Het artikel opent de afdeling van de wet over het verhoor van de verdachte door de rechter-commissaris.

Wanneer de rechter-commissaris de verdachte laat komen

De maatstaf is open: de rechter-commissaris laat de verdachte verschijnen wanneer hij dat nodig acht. Dat kan zijn om hem zelf te horen over het feit, om hem te confronteren met wat een getuige heeft verklaard, of omdat de wet bij een bepaalde beslissing voorschrijft dat de verdachte eerst wordt gehoord. Het initiatief ligt bij de rechter-commissaris; de officier van justitie en de verdediging kunnen erop aandringen, maar de beslissing is aan hem.

De verdachte die vastzit en de verdachte die vrij is

Voor iemand die al in voorlopige hechtenis zit, is verschijnen een kwestie van vervoer: hij wordt vanuit de inrichting naar het kabinet van de rechter-commissaris gebracht. Voor de verdachte die in vrijheid is, ligt dat anders. Hem kan een dagvaarding worden uitgebracht, zodat hij weet dat en wanneer hij wordt verwacht. Dit artikel regelt de oproeping zelf en zegt niets over wat er verder gebeurt; is verschijnen onmogelijk, dan kent artikel 202 Sv de mogelijkheid om de verdachte te horen op de plaats waar hij zich ophoudt.

Wat er tijdens dat verhoor geldt

Een verhoor bij de rechter-commissaris is iets anders dan een politieverhoor, maar de rechten van de verdachte blijven dezelfde. Hij hoeft niet te antwoorden: het zwijgrecht geldt ook hier, en het gebruik ervan mag hem niet worden tegengeworpen als bewijs van schuld. Hij kan zich laten bijstaan door zijn raadsman, en spreekt hij de Nederlandse taal onvoldoende, dan wordt een tolk ingeschakeld. Van het verhoor wordt een proces-verbaal opgemaakt dat in het dossier komt.

Dat maakt het moment ook waardevol voor de verdediging. Wat de verdachte bij de rechter-commissaris verklaart, komt op schrift bij een rechter die de zaak later niet zelf berecht, maar wiens verslag de zittingsrechter wel leest.

Een voorbeeld. In een fraudezaak wil de rechter-commissaris de verdachte horen over de rol die hij binnen een bedrijf had, voordat hij enkele getuigen hoort. De verdachte is niet aangehouden en woont thuis. De rechter-commissaris beveelt zijn dagvaarding, zodat hij op een vastgestelde dag met zijn advocaat kan verschijnen.

In de praktijk

Krijg je een oproep of dagvaarding om bij de rechter-commissaris te verschijnen, neem die dan serieus en overleg vooraf met een advocaat: samen bepaal je of je verklaart en waarover. Kun je op de aangegeven dag echt niet, laat dat dan zo snel mogelijk weten in plaats van niet te komen opdagen. En bedenk dat een uitnodiging van de rechter-commissaris niet betekent dat de zaak al rond is; het onderzoek loopt op dat moment nog.