Artikel 57 Sv: Het bevel tot inverzekeringstelling

Als het ophouden voor onderzoek niet genoeg is, kan de verdachte in verzekering worden gesteld: hij blijft dan tijdens het onderzoek ter beschikking van justitie en verblijft op een plaats die in het bevel wordt genoemd. Dit artikel regelt wie dat bevel geeft, wanneer, en welke rechten de verdachte daarbij heeft.

Wie beslist

Het bevel wordt gegeven door de officier van justitie of door de hulpofficier voor wie de verdachte wordt geleid of die hem zelf heeft aangehouden. Er komt op dit moment dus geen rechter aan te pas. Wel moet de hulpofficier zijn bevel onverwijld melden aan de officier van justitie, zodat het openbaar ministerie meteen weet dat iemand vastzit.

De volgorde ligt vast: de verdachte wordt eerst verhoord en pas daarna kan de inverzekeringstelling worden bevolen. Dat verhoor is geen formaliteit; het is de gelegenheid waarin de verdachte zijn kant van de zaak kan geven vóórdat over zijn vrijheid wordt beslist. Van dat verhoor maakt de officier of hulpofficier die het bevel geeft proces-verbaal op, en dat stuk gaat bij de processtukken.

Waarvoor het mag

De inverzekeringstelling vindt plaats in het belang van het onderzoek. Daaronder valt volgens de wet ook het belang van het aan de verdachte persoonlijk uitreiken van mededelingen over de strafzaak. De grenzen staan in het volgende artikel: artikel 58 Sv bepaalt dat het bevel alleen mogelijk is bij een strafbaar feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, dat het ten hoogste drie dagen geldt, en dat de officier van justitie het bij dringende noodzakelijkheid eenmaal met ten hoogste drie dagen kan verlengen.

Bijstand van een raadsman

De verdachte mag zich bij dit verhoor laten bijstaan door een raadsman — dat is de term die de wet gebruikt voor de advocaat. De raadsman krijgt bij het verhoor de gelegenheid de nodige opmerkingen te maken. Wordt iemand in verzekering gesteld, dan voorziet artikel 39 Sv in de toewijzing van een raadsman; die bijstand kost de verdachte in dit stadium niets.

Vrijlating zodra het kan

De vrijheidsbeneming duurt niet automatisch de volle termijn. Zodra het belang van het onderzoek het toelaat, gelast de officier van justitie de invrijheidstelling. Bestaat het onderzoeksbelang alleen nog uit het persoonlijk uitreiken van een mededeling over de zaak, dan gebeurt dat zo snel mogelijk en gaat de verdachte daarna naar buiten. Vasthouden om de termijn vol te maken mag dus niet.

Een voorbeeld. Iemand wordt 's ochtends aangehouden voor een inbraak, wordt in de loop van de dag verhoord, en de politie wil nog getuigen horen en camerabeelden bekijken. De hulpofficier kan hem dan na dat verhoor in verzekering stellen en meldt dat direct aan de officier van justitie. Blijkt de volgende ochtend uit de beelden dat hij het niet kan zijn geweest, dan moet hij op dat moment worden vrijgelaten.

Wat er daarna gebeurt

Een inverzekeringstelling blijft niet ongetoetst. Artikel 59a Sv bepaalt dat de verdachte uiterlijk binnen drie dagen en achttien uur na zijn aanhouding wordt voorgeleid aan de rechter-commissaris, die de rechtmatigheid beoordeelt en aan wie de verdachte om invrijheidstelling kan vragen. De vormvereisten van het bevel staan in artikel 59 Sv; de beperkingen die tijdens de inverzekeringstelling kunnen gelden, in artikel 62 Sv.