Artikel 356 Sv: Valsverklaring van een authentiek geschrift

Blijkt in een strafzaak dat een officieel document is vervalst, dan is het niet genoeg dat de vervalser wordt gestraft: het stuk zelf blijft anders in het rechtsverkeer rondgaan. Dit artikel regelt daarom dat de rechtbank het geschrift vals verklaart en dat die valsheid zichtbaar op het stuk wordt vermeld.

Wat de rechtbank uitspreekt

Neemt de rechtbank valsheid in een authentiek geschrift aan, dan verklaart zij bij de uitspraak het hele stuk vals, of wijst zij precies aan waarin de valsheid bestaat. Een authentiek geschrift is een document dat door een daartoe bevoegde ambtenaar in de voorgeschreven vorm is opgemaakt, zoals een notariële akte of een uittreksel uit een openbaar register.

Die tweedeling is belangrijk. Vaak is niet het hele document vervalst maar één onderdeel — een bedrag, een datum, een handtekening. De rechtbank kan dan volstaan met aanwijzen wat er niet klopt, zodat de rest van het stuk bruikbaar blijft.

De aantekening op het stuk

Zodra het vonnis onherroepelijk is, stelt de griffier op het stuk een door hem ondertekende aantekening: dat het geheel of gedeeltelijk vals is verklaard, met vermelding van het vonnis waarbij dat is gebeurd. Wie het document daarna in handen krijgt, ziet dus meteen dat er iets mee is.

Op één categorie is dat niet van toepassing: akten die in een register van de burgerlijke stand voorkomen. Voor die registers gelden eigen regels over verbetering en doorhaling.

Afschriften en uittreksels

Het derde lid trekt de lijn door. Grossen, afschriften of uittreksels van het stuk mogen niet worden uitgegeven zonder dat de aantekening erbij zit. Anders zou een kopie zonder waarschuwing kunnen blijven circuleren, en zou de valsheid alsnog onopgemerkt effect houden.

Zo krijgt de valsverklaring praktische betekenis buiten de strafzaak: banken, notarissen, gemeenten en wederpartijen zien wat er aan de hand is zodra zij het document opvragen.

Een voorbeeld. In een fraudezaak stelt de rechtbank vast dat in een notariële akte het bedrag van de koopsom is aangepast. Zij wijst in het vonnis aan dat juist dat onderdeel vals is. Na het onherroepelijk worden van het vonnis plaatst de griffier de aantekening op de akte, en elk afschrift dat daarna wordt afgegeven bevat die vermelding.

In de praktijk

Meent u dat een document in uw zaak vervalst is, breng dat dan gemotiveerd naar voren en vraag om onderzoek. Een enkele bewering is niet genoeg; laat zien waaruit de valsheid zou blijken.

Bent u zelf gedupeerd doordat er met een akte is geknoeid, dan is deze bepaling voor u van belang. Vraag na afloop bij de griffie na of de aantekening is geplaatst, zodat u het document kunt gebruiken in een civiele procedure of bij het herstellen van een registratie.