Artikel 28b Sv: Aanwijzing van een raadsman na aanhouding

Een verdachte die is aangehouden kan niet zelf even een advocaat regelen. Dit artikel legt daarom vast wie dat in gang zet en hoe. Bij de voorgeleiding beslist de hulpofficier van justitie dat de verdachte wordt opgehouden voor onderzoek; diezelfde hulpofficier schakelt vervolgens de raad voor rechtsbijstand in, zodat een advocaat wordt aangewezen. Voor lichtere zaken geldt een eenvoudiger regeling, en voor het geval er geen advocaat op tijd is, bevat het artikel een sluitstuk.

Als er altijd een advocaat komt

Bij twee groepen gebeurt de melding aan de raad voor rechtsbijstand zonder dat de verdachte erom hoeft te vragen. Dat is zo bij de kwetsbare verdachte, de verdachte die door zijn leeftijd of zijn geestelijke gesteldheid extra bescherming nodig heeft, en bij de verdachte van een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving twaalf jaar gevangenisstraf of meer staat. In beide gevallen is de melding onverwijld. Zij kan achterwege blijven als de verdachte zelf al een advocaat heeft gekozen en die, of zijn vervanger, op tijd beschikbaar is.

Als de verdachte erom vraagt

Gaat het om een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, dan wordt de verdachte gevraagd of hij rechtsbijstand wil. Zegt hij ja, dan meldt de hulpofficier dat onverwijld aan de raad voor rechtsbijstand, die een advocaat aanwijst. Ook hier hoeft dat niet als de gekozen advocaat tijdig kan komen. Gaat het om een feit waarvoor geen voorlopige hechtenis mogelijk is, dan verloopt het anders: de verdachte krijgt dan de gelegenheid zelf contact op te nemen met een advocaat van zijn keuze.

Als de advocaat niet op tijd is

Het vierde lid regelt wat er gebeurt als de aangewezen of gekozen advocaat niet binnen twee uur beschikbaar is, gerekend vanaf de melding aan de raad voor rechtsbijstand of vanaf het contact met de gekozen advocaat. Alleen dan, en alleen als de verdachte alsnog afstand doet van zijn recht op bijstand bij het verhoor, kan de hulpofficier van justitie beslissen dat met het verhoor wordt begonnen. Doet de verdachte geen afstand, dan is die weg dus niet open. Voor die afstand gelden de eisen van artikel 28a Sv: vrijwillig, ondubbelzinnig, na uitleg, en met de mogelijkheid erop terug te komen.

Een voorbeeld. Een zeventienjarige wordt 's nachts aangehouden voor een woninginbraak. Omdat hij minderjarig is, meldt de hulpofficier de aanhouding meteen bij de raad voor rechtsbijstand, ook al heeft hij daar zelf niet om gevraagd. De piketadvocaat spreekt hem voor het eerste verhoor. Was er een advocaat van de familie die snel kon komen, dan had die melding achterwege kunnen blijven.

In de praktijk

Zeg zo vroeg mogelijk of u een advocaat wilt en of u een voorkeur hebt; die voorkeur kan worden doorgegeven. Hebt u geen eigen advocaat, dan komt er een piketadvocaat, die bij aanhouding meestal kosteloos is. Wordt u onder druk gezet om zonder advocaat te beginnen omdat het lang duurt, houd dan vast aan uw keuze: langs deze weg mag het verhoor alleen doorgaan als u zelf afstand doet. Daarnaast bestaat er een uitzondering voor dringende gevallen, die in artikel 28e Sv is geregeld en waarvoor de hulpofficier toestemming van de officier van justitie nodig heeft. Laat uw advocaat later in het dossier nagaan wanneer de melding is gedaan en wanneer het verhoor begon; die tijdstippen horen in het proces-verbaal te staan.