Artikel 30 Sv: Inzage in de processtukken tijdens het voorbereidend onderzoek

Verdedigen kun je je alleen als je weet wat er in het dossier staat. Dit artikel regelt de inzage in de processtukken in de fase vóór de zitting. De officier van justitie verleent die inzage op verzoek van de verdachte, en vanaf het eerste verhoor na aanhouding wordt zij hem in elk geval toegestaan. Het artikel regelt ook wat de verdachte kan doen als de inzage uitblijft of als stukken worden achtergehouden.

Wanneer u inzage krijgt

U moet erom vragen; inzage komt niet automatisch. Het verzoek gaat naar de officier van justitie, die het opsporingsonderzoek leidt. Hoe verder het onderzoek vordert, hoe meer er te zien is. Het ijkpunt dat de wet noemt, is het eerste verhoor na aanhouding: vanaf dat moment wordt de inzage toegestaan. In de praktijk verloopt dit meestal via uw advocaat, die het dossier opvraagt en met u doorneemt.

Als de officier niets van zich laat horen

Blijft de officier van justitie in gebreke, dan kan de verdachte de rechter-commissaris vragen hem een termijn te stellen waarbinnen de inzage wordt verleend. De rechter-commissaris hoort eerst de officier van justitie en beslist daarna. Dat is een praktisch drukmiddel: geen inhoudelijk oordeel over de stukken, maar een klok die gaat lopen.

Stukken die worden onthouden

De officier van justitie kan bepaalde stukken buiten de inzage houden als het belang van het onderzoek dat vordert. Denk aan informatie die een nog lopend onderzoek zou schaden. Dat is een tijdelijke maatregel en geen blanco cheque: het gaat om bepaalde stukken, en het onderzoeksbelang moet het werkelijk vorderen. De verdachte krijgt schriftelijk bericht dat de stukken die hij te zien krijgt niet volledig zijn, zodat hij weet dat er meer is.

Bezwaar bij de rechter-commissaris

Tegen dat onthouden kan de verdachte binnen veertien dagen na de dagtekening van die mededeling een bezwaarschrift indienen bij de rechter-commissaris, en daarna telkens opnieuw na periodes van dertig dagen. Die herhaalmogelijkheid is belangrijk: wat vandaag het onderzoek zou schaden, hoeft dat over een maand niet meer te doen. Voordat de rechter-commissaris beslist, hoort hij de officier van justitie en krijgt de verdachte de gelegenheid opmerkingen te maken.

Een voorbeeld. Een verdachte die is vrijgelaten vraagt zijn dossier op. Hij krijgt de processen-verbaal van zijn verhoren en de aangifte, met de mededeling dat het dossier niet volledig is omdat er nog onderzoek loopt naar een medeverdachte. Hij dient een bezwaarschrift in; de rechter-commissaris beoordeelt of het achterhouden nog nodig is, en kan bepalen dat een deel van de stukken alsnog beschikbaar komt.

In de praktijk

Vraag inzage schriftelijk en vroeg, en herhaal dat verzoek als er nieuwe onderzoekshandelingen zijn geweest. Let op de datum op een mededeling dat het dossier onvolledig is: daarmee begint een termijn van veertien dagen. Loopt die af, dan is er dertig dagen later een nieuwe kans. Sommige stukken mogen u nooit worden onthouden; artikel 31 Sv noemt die. Voor afschriften geldt artikel 32 Sv, en zodra u bent gedagvaard geeft artikel 33 Sv recht op volledige kennisneming.