Artikel 51ca Sv: Vertaling van informatie en stukken voor het slachtoffer

Een slachtoffer dat het Nederlands niet of onvoldoende begrijpt, kan zijn rechten alleen gebruiken als hij begrijpt wat hem wordt geschreven. Dit artikel geeft hem daarom het recht om te verzoeken schriftelijke informatie en processtukken te laten vertalen, of bij het lezen van stukken een tolk in te schakelen.

Waar de vertaling over kan gaan

Het gaat om de schriftelijke informatie waarop het slachtoffer recht heeft over het verloop van zijn zaak, en om afschriften van processtukken die hij mag inzien. In beide gevallen geldt dezelfde maatstaf: de vertaling moet nodig zijn om zijn rechten in het strafproces te kunnen uitoefenen. De wet noemt uitdrukkelijk een kern die ten minste moet worden vertaald wanneer het verzoek daarop ziet, zoals berichten over het afzien van onderzoek, over het niet vervolgen, over de vervolging, over de zittingsdatum en over de einduitspraak.

Vertaling of tolk

Er zijn twee vormen. Het slachtoffer kan vragen om een schriftelijke vertaling, of hij kan vragen om bijstand van een tolk die de stukken bij de inzage mondeling vertaalt. Bij wijze van uitzondering kan in plaats van een schriftelijke vertaling een mondelinge vertaling of een samenvatting worden gegeven, maar alleen als een eerlijke procesvoering daardoor niet in het gedrang komt.

Het verzoek om vertaling wordt schriftelijk gedaan. Daarin omschrijft het slachtoffer zo duidelijk mogelijk om welke informatie of om welke stukken of gedeelten daarvan het gaat, en waarom hij die nodig heeft. Een algemeen verzoek om alles te vertalen zal dus niet snel slagen; het gaat om wat nodig is om zijn positie te kunnen bepalen.

Bij wie het verzoek thuishoort

Tijdens het vooronderzoek gaat het verzoek naar de officier van justitie. Loopt het onderzoek op de zitting, dan gaat het naar het gerecht dat de zaak in feitelijke aanleg behandelt, en na sluiting van dat onderzoek weer naar de officier van justitie. Tijdens de tenuitvoerlegging is de minister de aangewezen instantie.

Als het verzoek wordt afgewezen

Wijst de officier van justitie het verzoek af, dan doet hij dat schriftelijk. Het slachtoffer kan daartegen binnen veertien dagen na de datum van die mededeling een bezwaarschrift indienen bij de rechter-commissaris. Die hoort eerst het slachtoffer en de officier van justitie en beslist dan. Dezelfde weg staat open bij een afwijzing tijdens de tenuitvoerlegging. Wijst het gerecht het verzoek af, dan krijgt het slachtoffer daarvan op zijn verzoek schriftelijk bericht.

Een voorbeeld. Iemand die het Nederlands niet beheerst, krijgt bericht dat de zaak niet wordt vervolgd. Hij vraagt om vertaling van dat bericht en van de motivering, omdat hij wil beoordelen of hij beklag doet bij het gerechtshof. Dat valt binnen de kern die de wet noemt, want zonder die vertaling kan hij die keuze niet maken.

In de praktijk

Vraag vroeg om vertaling en wees concreet over welk stuk u nodig hebt en waarvoor. Houd rekening met de termijn van veertien dagen om bezwaar te maken bij de rechter-commissaris als uw verzoek wordt afgewezen. Hebt u alleen hulp nodig bij het begrijpen van een gesprek of van stukken tijdens de inzage, vraag dan een tolk; dat gaat vaak sneller dan een schriftelijke vertaling.