Artikel 226f Sv: Afschermen van identiteitsgegevens in processtukken

Een beslissing dat de identiteit van een getuige verborgen blijft, heeft weinig waarde als die identiteit vervolgens uit het dossier valt af te leiden. Dit artikel draagt de rechter-commissaris daarom op de maatregelen te nemen die redelijkerwijs nodig zijn om dat te voorkomen, en geeft hem de bevoegdheid gegevens in processtukken weg te laten of stukken te anonimiseren.

Om welke getuigen het gaat

De opdracht geldt voor de bedreigde getuige, en daarnaast voor de getuige over wie een verzoek of vordering om zijn identiteit verborgen te houden is ingediend zolang daarover nog niet onherroepelijk is beslist. Die tweede groep is belangrijk: juist in de periode waarin de procedure nog loopt, zou onzorgvuldigheid de latere beslissing zinloos maken. De bescherming begint dus niet pas als het bevel definitief is.

Overleg met de officier van justitie

De rechter-commissaris neemt de maatregelen zoveel mogelijk in overleg met de officier van justitie. Dat is praktisch: het openbaar ministerie overziet het onderzoek en weet welke stukken waar terechtkomen. De verantwoordelijkheid blijft niettemin bij de rechter-commissaris liggen. Over de inhoud van dergelijke maatregelen doet de wet geen mededelingen, en dat is met opzet.

Weglaten en anonimiseren

Het tweede lid geeft de concrete bevoegdheid: gegevens over de identiteit van de getuige mogen in processtukken onvermeld blijven, en stukken mogen worden geanonimiseerd. Het gaat niet alleen om een naam, maar om alle gegevens die tot herkenning kunnen leiden. Een verklaring kan dus in het dossier komen zonder dat daaruit valt op te maken wie haar heeft afgelegd.

Om te voorkomen dat onduidelijk wordt wat er met een stuk is gebeurd, schrijft het derde lid voor dat de anonimisering door de rechter-commissaris en de griffier wordt ondertekend of gewaarmerkt. Daarmee staat vast dat het aangepaste stuk van hen afkomstig is en dat er niet buiten hen om in het dossier is geknipt.

Een voorbeeld. In een lopend onderzoek is een verzoek ingediend om een getuige als bedreigde getuige aan te merken. Nog voordat daarover onherroepelijk is beslist, zorgt de rechter-commissaris ervoor dat stukken waarin gegevens van die getuige voorkomen worden geanonimiseerd, gewaarmerkt door hem en de griffier, voordat zij verder gaan.

In de praktijk

Voor de verdediging betekent dit dat in het dossier stukken kunnen zitten waaruit gegevens zijn weggelaten. Een geanonimiseerd stuk is als zodanig te herkennen, want die aanpassing wordt gewaarmerkt; blijven gegevens eenvoudigweg onvermeld, dan hoeft dat niet uit het stuk zelf te blijken. Wie meent dat er te veel is weggelaten, kan dat bij de rechter aan de orde stellen; dat is iets anders dan proberen te achterhalen wie de getuige is. Voor een getuige die vreest voor zijn veiligheid, is dit artikel de bepaling die zijn bescherming ook in de papieren werkelijkheid vasthoudt.