Artikel 556 Sv: Kennisnemen van gegevens die na de inbeslagneming binnenkomen

Als de politie een telefoon, laptop of ander apparaat in beslag neemt, houdt de buitenwereld niet op. Er blijven berichten en meldingen binnenkomen. Dit artikel bepaalt onder welke voorwaarden opsporingsambtenaren mogen kennisnemen van gegevens die pas ná de inbeslagneming op zo'n apparaat worden opgeslagen, en hoe lang dat mag duren.

Wanneer dit mag

De bevoegdheid geldt alleen bij ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit, of bij verdenking van een misdrijf zoals omschreven in artikel 67 Sv, eerste lid: de zwaardere misdrijven waarvoor ook voorlopige hechtenis mogelijk is. Bovendien moet het belang van het onderzoek de maatregel vragen. Buiten heterdaad is deze weg dus niet beschikbaar voor lichte feiten; wordt iemand op heterdaad betrapt, dan kan het bij elk strafbaar feit.

Wie beslist

Hier zijn twee ambtsdragers bij betrokken, en dat is bewust zo. De officier van justitie geeft het bevel, maar hij mag dat alleen doen nadat de rechter-commissaris daarvoor een machtiging heeft verleend. De rechter-commissaris toetst dus vooraf of aan de voorwaarden is voldaan.

Zowel het bevel als de machtiging is in beginsel schriftelijk. Bij dringende noodzaak mogen ze mondeling worden gegeven, maar dan moeten ze binnen drie dagen alsnog op schrift worden gesteld. Zo blijft achteraf controleerbaar wat er is bevolen en waarom.

Hoe lang het mag duren

Het uitgangspunt is kort. Het bevel kan zien op gegevens die gedurende drie dagen na de inbeslagneming zijn opgeslagen, en de officier van justitie kan zo'n bevel geven tot uiterlijk drie dagen na de inbeslagneming.

Daarnaast bestaat een zwaardere variant. Als het onderzoeksbelang dat dringend vordert, kan de officier van justitie met een machtiging van de rechter-commissaris bevelen dat wordt kennisgenomen van gegevens over een periode van ten hoogste drie maanden vanaf de inbeslagneming, ook als er in de eerste dagen nog geen bevel was gegeven. Verlenging kan telkens met ten hoogste drie maanden, maar de totale periode blijft beperkt tot zes maanden, en voor elke verlenging is opnieuw een machtiging van de rechter-commissaris nodig.

Wat er in het bevel moet staan

Het schriftelijke bevel is geen formaliteit; het maakt controle achteraf mogelijk. Daarin staan onder meer:

• Het feit, de verdachte en de onderbouwing: om welk strafbaar feit het gaat, wie de verdachte is voor zover bekend, en uit welke feiten en omstandigheden blijkt dat aan de voorwaarden is voldaan.

- Het apparaat, de gebruiker en de duur: wat voor geautomatiseerd werk het is, wie het gebruikt, hoe het bevel wordt uitgevoerd en hoe lang het geldig is.

Grenzen en einde van het bevel

De wet verklaart enkele bepalingen uit de regeling van het onderzoek van gegevens van overeenkomstige toepassing: de artikelen 125k, 125l en 125n Sv. Daaruit volgt onder meer dat gegevens van geheimhouders, zoals een advocaat of arts, buiten het onderzoek blijven voor zover hun geheimhoudingsplicht reikt, en dat vastgelegde gegevens die voor het onderzoek van geen betekenis blijken, worden vernietigd.

Eindigt het beslag op het apparaat doordat wordt beslist dat het niet langer nodig is, zoals bedoeld in artikel 116 Sv, eerste lid, dan eindigt ook het bevel. Een voorbeeld: uw telefoon wordt na een aanhouding op heterdaad in beslag genomen en de officier van justitie krijgt een machtiging om enkele dagen mee te kijken met wat er binnenkomt. Wordt het beslag opgeheven en krijgt u het toestel terug, dan is de bevoegdheid voorbij. Vraag uw advocaat of er in de tussenliggende periode een bevel heeft gelopen; dat hoort uit het dossier te blijken.