Artikel 126nh Sv: Bevel om mee te werken aan het ontsleutelen van gevorderde gegevens

Gevorderde gegevens zijn niet altijd leesbaar: zij kunnen versleuteld zijn. Dit artikel geeft de officier van justitie de mogelijkheid om iemand die weet hoe die versleuteling in elkaar zit, te bevelen daaraan mee te werken. Dat kan door de versleuteling ongedaan te maken of door de benodigde kennis ter beschikking te stellen.

Wanneer het bevel kan worden gegeven

Het bevel staat niet op zichzelf. Het kan alleen worden gegeven bij of terstond na de toepassing van een van de gegevensvorderingen uit de artikelen 126nd, 126ne en 126nf Sv. Er moet dus al een rechtmatige vordering liggen; wordt die vordering onderuitgehaald, dan valt de grond onder het ontsleutelbevel weg. Daarnaast moet het belang van het onderzoek het bevel vorderen.

De eis dat het bevel bij of terstond na de vordering wordt gegeven is een echte beperking. Het openbaar ministerie kan niet maanden later alsnog bij iemand aankloppen met de mededeling dat eerder verstrekte gegevens toch onleesbaar bleken; het bevel hoort bij de vordering en niet los daarvan.

Tot wie het bevel zich richt

Het bevel gaat naar iemand van wie redelijkerwijs valt aan te nemen dat hij weet hoe de versleuteling werkt. Dat is meestal de organisatie die de gegevens heeft opgeslagen of beheert, of iemand die daar technisch verantwoordelijk voor is. Het gaat om kennis, niet om schuld: de geadresseerde is doorgaans een buitenstaander in het onderzoek.

Twee harde grenzen

• Niet aan de verdachte. Het bevel mag nooit aan de verdachte worden gegeven. Dat sluit aan bij het uitgangspunt dat hij niet hoeft mee te werken aan zijn eigen veroordeling; hij mag zwijgen en hoeft geen sleutel of wachtwoord te leveren.
• Verschoningsgerechtigden hoeven niet mee te werken. Wie zich op een verschoningsrecht kan beroepen, is niet verplicht aan het bevel te voldoen; artikel 96a Sv bevat die uitzondering. Zo blijft de vertrouwelijkheid van bijvoorbeeld het contact met een advocaat beschermd.

Een voorbeeld. In een fraudeonderzoek vordert de officier van justitie bij een dienstverlener de administratie van een klant. Die administratie blijkt versleuteld te zijn opgeslagen. De officier van justitie kan de dienstverlener meteen bevelen mee te werken aan het leesbaar maken daarvan. De verdachte zelf kan zo'n bevel niet krijgen, ook niet als hij als enige de sleutel heeft.

In de praktijk

Voor bedrijven en instellingen is dit artikel de reden dat een gegevensvordering soms gepaard gaat met een aanvullend bevel. Beoordeel dan of er een onderliggende vordering ligt, of het bevel daarbij of vlak erna is gegeven en of u niet tot de groep hoort die zich op een verschoningsrecht kan beroepen.

Voor de verdachte is de belangrijkste boodschap dat dit artikel hem geen verplichting oplegt. Wordt hem toch gevraagd een wachtwoord of sleutel af te geven, dan is dat geen bevel op grond van dit artikel en bestaat er geen plicht daaraan te voldoen. Blijkt uit het dossier dat de gegevens langs een andere weg leesbaar zijn gemaakt, dan kan de verdediging de rechtmatigheid daarvan op de terechtzitting aan de orde stellen.