Artikel 557 Sv: Elders opgeslagen gegevens onderzoeken na een inbeslagneming

Elders opgeslagen gegevens onderzoeken na een inbeslagneming

In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, kan de officier van justitie, na een daartoe verkregen machtiging van de rechter-commissaris, na inbeslagneming van een geautomatiseerd werk, in het belang van het onderzoek bevelen dat een opsporingsambtenaar in een elders aanwezig geautomatiseerd werk onderzoek doet naar gegevens die ten tijde van de inbeslagneming waren opgeslagen of gedurende een periode van drie dagen na de inbeslagneming zijn opgeslagen op dat elders aanwezige geautomatiseerd werk en die redelijkerwijs nodig zijn om de waarheid aan de dag te brengen. Worden dergelijke gegevens aangetroffen, dan kunnen zij worden vastgelegd. De officier van justitie kan dit bevel geven tot uiterlijk drie dagen na de inbeslagneming.
De officier van justitie kan, ook in het geval hij in de drie dagen na de inbeslagneming van het geautomatiseerd werk nog geen bevel heeft gegeven, na een daartoe verkregen machtiging van de rechter-commissaris en indien het belang van het onderzoek dit dringend vordert, bevelen dat een opsporingsambtenaar het onderzoek, bedoeld in het eerste lid, doet naar gegevens die ten tijde van de inbeslagneming waren opgeslagen of die gedurende een periode van ten hoogste drie maanden na de inbeslagneming zijn opgeslagen op dat elders aanwezige geautomatiseerd werk.
Het bevel, bedoeld in het tweede lid, kan na een daartoe verkregen machtiging van de rechter-commissaris en indien het belang van het onderzoek dit dringend vordert, door de officier van justitie telkens verlengd worden voor een periode van ten hoogste drie maanden, tot een periode van in totaal zes maanden.
Het onderzoek naar gegevens in een elders aanwezig geautomatiseerd werk reikt niet verder dan voor zover de gebruiker van het inbeslaggenomen geautomatiseerd werk, met toestemming van de rechthebbende tot het elders aanwezige geautomatiseerd werk, daartoe toegang heeft.
Artikel 556, vierde tot en met achtste lid, is van overeenkomstige toepassing.

Toelichting

Op een moderne telefoon of laptop staat lang niet alles wat er via dat apparaat te bereiken is. Veel gegevens staan op servers elders: in een account, een opslagdienst of een bedrijfsomgeving. Dit artikel bepaalt wanneer opsporingsambtenaren vanaf een in beslag genomen apparaat mogen doorzoeken naar die elders opgeslagen gegevens, en waar die bevoegdheid ophoudt.

Wanneer dit mag

De bevoegdheid bestaat alleen bij ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of bij verdenking van een misdrijf zoals omschreven in artikel 67 Sv, eerste lid: de zwaardere misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is. Er moet bovendien een onderzoeksbelang zijn.

Daar komt een inhoudelijke eis bij die makkelijk over het hoofd wordt gezien. Het onderzoek mag zich alleen richten op gegevens die redelijkerwijs nodig zijn om de waarheid aan het licht te brengen. Het is dus geen vrijbrief om een heel account door te spitten; wat wordt aangetroffen en aan die maatstaf voldoet, mag worden vastgelegd.

De belangrijkste grens

Het vierde lid bevat de kern van de regeling. Het onderzoek reikt niet verder dan de toegang die de gebruiker van het in beslag genomen apparaat zelf had, en dan alleen voor zover de rechthebbende op dat andere systeem hem die toegang had gegeven.

Met andere woorden: de opsporing stapt in de schoenen van de gebruiker en niet verder. Kon hij bij een bepaalde map of omgeving niet, dan mag de opsporingsambtenaar daar ook niet komen. Voor bedrijven, hulpverleners en beheerders van gedeelde omgevingen is dat een belangrijke bescherming.

Wie beslist en voor hoe lang

Het bevel komt van de officier van justitie, maar hij mag het pas geven nadat de rechter-commissaris daarvoor een machtiging heeft verleend. Er is dus altijd een rechterlijke toets vooraf.

De hoofdregel is kort. Het gaat om gegevens die op het moment van de inbeslagneming al waren opgeslagen of die in de drie dagen daarna zijn opgeslagen, en het bevel kan tot uiterlijk drie dagen na de inbeslagneming worden gegeven.

Vordert het onderzoeksbelang het dringend, dan kan de officier van justitie met een machtiging van de rechter-commissaris een langer bevel geven: over een periode van ten hoogste drie maanden vanaf de inbeslagneming. Dat kan ook als er in de eerste dagen nog geen bevel lag. Verlenging is telkens mogelijk voor ten hoogste drie maanden, tot in totaal zes maanden.

Vorm en waarborgen

Het vijfde lid verklaart de vormvoorschriften van artikel 556 Sv van overeenkomstige toepassing. Het bevel is schriftelijk en vermeldt onder meer het feit, de onderbouwing, het apparaat en de geldigheidsduur; bij dringende noodzaak mag het mondeling, mits binnen drie dagen op schrift gesteld. Ook de bescherming van gegevens van geheimhouders en de vernietiging van gegevens zonder betekenis voor het onderzoek gelden hier, en het bevel eindigt als het beslag op het apparaat eindigt.

Een voorbeeld. Bij een aanhouding wordt een laptop in beslag genomen. De officier van justitie krijgt een machtiging om te laten onderzoeken welke bestanden in de zakelijke opslagomgeving staan waartoe die laptop toegang heeft. Bestanden van collega's waar de gebruiker zelf niet bij kon, blijven buiten het onderzoek.

In de praktijk

Merkt u dat er in uw online opslag is gekeken, vraag uw advocaat dan om het bevel en de machtiging uit het dossier. Daaruit moet blijken op welke periode het onderzoek zag en waarom het nodig was. Dat is het aangrijpingspunt om te bespreken of de grenzen van deze bevoegdheid zijn gerespecteerd.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst