Artikel 511ab Sv: De vervolgbeslissing na een feitenonderzoek

Een feitenonderzoek naar geweldgebruik door een ambtenaar moet ergens toe leiden. Dit artikel bepaalt dat de officier van justitie op basis van dat onderzoek beslist welke vervolgbeslissing wordt genomen, en dat hij die beslissing zonder uitstel schriftelijk meedeelt aan de betrokken ambtenaar. Het onderzoek eindigt dus niet in stilte, maar met een uitdrukkelijk standpunt.

Wie beslist

De beslissing ligt bij de officier van justitie, niet bij de politieorganisatie en niet bij de leidinggevende van de ambtenaar. Dat is een bewuste keuze: het openbaar ministerie beslist over vervolging, en dat geldt ook wanneer de mogelijke verdachte zelf tot de opsporing behoort. Het feitenonderzoek levert de feiten, de officier weegt ze en trekt de conclusie.

Welke uitkomsten mogelijk zijn

De wet noemt hier geen limitatieve lijst, maar spreekt van de vervolgbeslissing. In de kern gaat het om de vraag of het geweld binnen de geweldsinstructie is gebleven. Zo ja, dan is er geen grond om de ambtenaar te vervolgen. Zo nee, dan komt vervolging in beeld en verandert zijn positie: hij wordt dan verdachte, met alle rechten die daarbij horen, waaronder het recht om te zwijgen en het recht op bijstand van een advocaat.

De mededeling aan de ambtenaar

De ambtenaar krijgt de beslissing onverwijld en schriftelijk. Dat is meer dan een formaliteit. Zolang een onderzoek loopt, hangt de zaak boven zijn hoofd; hij weet niet of hij terechtstaat en kan zich er ook niet op voorbereiden. Door hem meteen te informeren, wordt die onzekerheid beëindigd en weet hij of hij zich moet gaan verdedigen.

Een voorbeeld. Na een aanhouding waarbij iemand een gebroken pols opliep, is een feitenonderzoek gedaan. Camerabeelden en getuigenverklaringen laten zien dat de aangehouden persoon zich hevig verzette en dat de gebruikte greep binnen de instructie past. De officier van justitie beslist dat er niet wordt vervolgd en laat dat de ambtenaar schriftelijk weten. In een andere zaak wijst het onderzoek uit dat er nog werd geslagen toen iemand al geboeid op de grond lag; dan kan de officier wel tot vervolging besluiten.

Voor het slachtoffer

Wie door het geweld is getroffen, heeft belang bij dezelfde vraag. Dit artikel regelt uitdrukkelijk alleen de mededeling aan de ambtenaar, maar de slachtofferbepalingen die tijdens het feitenonderzoek gelden, zien mede op informatie over het verloop van de zaak. Blijft vervolging uit terwijl je vindt dat die er wel had moeten komen, dan is de weg naar het gerechtshof om over het niet vervolgen te klagen ook hier de aangewezen route.

In de praktijk

Voor de ambtenaar is de schriftelijke mededeling het moment om, zeker bij een besluit tot vervolging, meteen juridische bijstand te zoeken. Voor het slachtoffer is het verstandig om na afloop van het onderzoek actief te vragen naar de uitkomst en om zich daarbij te laten bijstaan; de beslissing over vervolging bepaalt immers ook of er een zitting komt waarop hij zijn verhaal kan doen.