Artikel 469 Sv: Nader onderzoek op last van de Hoge Raad

Blijkt tijdens de behandeling dat de Hoge Raad meer wil weten, dan hoeft hij niet op het bestaande dossier te beslissen. Dit artikel geeft hem twee wegen om alsnog onderzoek te laten verrichten: via de procureur-generaal, of door een rechter die het onderzoek zelf ter hand neemt.

Onderzoek via de procureur-generaal

Blijkt de noodzaak daarvan, dan draagt de Hoge Raad de procureur-generaal op een nader onderzoek te verrichten zoals de artikelen 461 en 463 Sv dat regelen, of advies in te winnen bij de commissie van artikel 462 Sv. De regels over het onderzoeksteam, de betrokkenheid van de raadsman bij verhoren en het toevoegen van de stukken gelden daarbij onverkort. Als het onderzoek klaar is, stuurt de procureur-generaal de stukken naar de Hoge Raad.

Onderzoek door een raadsheer-commissaris

De tweede weg is dat de Hoge Raad het onderzoek opdraagt aan een raadsheer-commissaris die hij uit zijn eigen midden benoemt. Betreft de herziening geen uitspraak die de Hoge Raad zelf in eerste aanleg heeft gedaan, dan kan hij het onderzoek ook opdragen aan een rechter-commissaris in een rechtbank die de zaak nog niet heeft behandeld. Ook hier geldt dus dat een gerecht met een frisse blik het werk doet. Dat onderzoek verloopt volgens de gewone regels over het onderzoek door de rechter-commissaris in dit wetboek. Getuigen worden beëdigd of aangemaand de waarheid te zeggen, op dezelfde manier als bij een verhoor in een gewone strafzaak.

Wie welke rol vervult

Doet een raadsheer-commissaris het onderzoek, dan worden de rollen doorvertaald: wat in die bepalingen over de rechtbank, de rechter-commissaris, de officier van justitie en de griffier staat, geldt hier voor de Hoge Raad, de raadsheer-commissaris, de procureur-generaal en de griffier van de Hoge Raad.

Op één punt maakt de wet een uitzondering. Moet er een plaats worden doorzocht of een schouw worden gehouden, dan kunnen de raadsheer-commissaris en de procureur-generaal zich laten vervangen door de rechter-commissaris en de officier van justitie in het arrondissement waar dat moet gebeuren. Dat is een praktische regel: zulk werk gebeurt ter plaatse.

Wat er daarna gebeurt

• De stukken gaan naar de Hoge Raad. De raadsheer- of rechter-commissaris stuurt na afloop alles wat het onderzoek heeft opgeleverd door.
• De raadsman krijgt een afschrift. Hij kan dus zien wat er is onderzocht en wat daaruit is gekomen.
• Er kan een nieuwe conclusie volgen. Neemt de procureur-generaal opnieuw een conclusie, dan gelden daarvoor weer de regels van artikel 468 Sv, waaronder de mogelijkheid voor de raadsman om daarop schriftelijk te reageren.

Een voorbeeld. Tijdens de behandeling van een aanvraag rijst de vraag wat een getuige destijds precies heeft waargenomen. De Hoge Raad laat die getuige horen door een raadsheer-commissaris. Het verslag gaat naar de Hoge Raad, de advocaat krijgt een afschrift en kan reageren op de conclusie die daarna volgt.

In de praktijk

Deze bevoegdheid maakt duidelijk dat de Hoge Raad in een herzieningszaak niet uitsluitend op papier oordeelt. Wijs in de aanvraag daarom concreet aan welk onderzoek volgens u nog nodig is en wat dat kan opleveren; dat maakt het gemakkelijker om de noodzaak daarvan te zien.

Wordt onderzoek gelast, lees het toegezonden verslag dan met uw advocaat regel voor regel. Uw reactie daarop, en op een eventuele nieuwe conclusie, is uw laatste inhoudelijke inbreng voordat de uitspraak volgt.