Artikel 312 Sv: Strafverzwarende omstandigheden mondeling ten laste leggen

Tijdens de behandeling kan blijken dat er een omstandigheid speelt die volgens de wet tot een hogere straf kan leiden, terwijl die niet in de dagvaarding staat. Dit artikel geeft de officier van justitie de bevoegdheid die omstandigheid alsnog mondeling ten laste te leggen.

Waar het om gaat

Het moet gaan om omstandigheden die uit het onderzoek op de zitting bekend zijn geworden, die niet in de dagvaarding staan en die volgens de wet grond opleveren voor verzwaring van de straf. Een bekend voorbeeld is een eerdere veroordeling die maakt dat het wettelijk strafmaximum hoger uitvalt.

Het gaat dus niet om een nieuw feit. De beschuldiging zelf blijft dezelfde; wat erbij komt, is een omstandigheid die het strafbereik beïnvloedt.

Mondeling en op de zitting

De aanvulling gebeurt mondeling, in de zittingzaal. Zij wordt vastgelegd in het proces-verbaal van de zitting, zodat later precies vaststaat wat er is toegevoegd en wanneer.

Dat de aanvulling mondeling mag, betekent niet dat de verdachte erdoor mag worden overvallen. Hij moet zich er nog tegen kunnen verweren. Wordt de aanvulling gedaan op een moment dat hij dat redelijkerwijs niet meer kan, dan ligt het voor de hand dat de verdediging om onderbreking of om aanhouding vraagt.

Waarom dit bestaat

Zonder deze mogelijkheid zou een omstandigheid die pas op de zitting boven water komt buiten beschouwing moeten blijven, of zou de zaak opnieuw moeten worden aangebracht. Beide zijn onwenselijk: het eerste doet geen recht aan de zaak, het tweede kost iedereen onnodig tijd.

Tegelijk is de bevoegdheid begrensd. Zij ziet alleen op strafverzwarende omstandigheden die de wet als zodanig kent. Wil de officier van justitie meer wijzigen aan de beschuldiging, dan moet hij de weg van de wijziging van de tenlastelegging bewandelen, met de waarborgen die daarbij horen.

Een voorbeeld. Tijdens de zitting blijkt uit het uittreksel van de justitiële documentatie een eerdere veroordeling die het strafmaximum verhoogt en die niet in de dagvaarding is vermeld. De officier van justitie legt die omstandigheid mondeling ten laste. De voorzitter houdt haar de verdachte voor en de verdediging krijgt de gelegenheid te reageren.

In de praktijk

Wordt er op de zitting iets aan uw beschuldiging toegevoegd, laat dan noteren wat er precies is gezegd en vraag om tijd om te overleggen. U hebt recht op een verdediging die past bij het verwijt zoals het er dán ligt.

Controleer bovendien of de toegevoegde omstandigheid feitelijk klopt. Uittreksels bevatten soms fouten, en een onjuiste vermelding kan uw strafmaximum onterecht verhogen.