Artikel 209 Sv: Wat de verdachte hoort over verklaringen van anderen

Een verdachte kan pas zinvol reageren als hij weet wat anderen over hem hebben gezegd. Dit artikel schrijft daarom voor dat de rechter-commissaris hem bij zijn verhoor mondeling vertelt wat getuigen en deskundigen buiten zijn aanwezigheid hebben verklaard. Daarop bestaat één uitzondering: als het belang van het onderzoek zich ertegen verzet, blijft die mededeling achterwege.

Wat de verdachte te horen krijgt

Het gaat om verklaringen die zijn afgelegd terwijl de verdachte er niet bij was, van getuigen en van deskundigen. De rechter-commissaris vertelt hem wat daarin staat, zodat hij er iets tegenover kan zetten: een uitleg, een tegenspraak, of de naam van iemand die het anders heeft gezien. Zonder die mededeling zou een verdachte in het duister tasten over de vraag waar de verdenking precies op steunt.

Wanneer informatie wordt achtergehouden

De rechter-commissaris beoordeelt of het onderzoeksbelang zich verzet tegen het delen van bepaalde opgaven. Dat kan spelen zolang het onderzoek nog loopt: er moeten nog mensen worden gehoord die niet vooraf op de hoogte mogen zijn, of het bekend worden van een gegeven zou een lopende onderzoekshandeling doorkruisen. Het is een afweging per onderdeel, geen alles-of-niets-beslissing over het hele dossier.

De verdachte hoort wel dát er iets wordt achtergehouden

Wordt hem de wetenschap van bepaalde opgaven onthouden, dan zegt de rechter-commissaris dat er tegen hem, mondeling. Dat is een wezenlijk stukje van de regeling. De verdachte weet dan dat het beeld dat hij krijgt onvolledig is, en hij kan daar bij het beantwoorden van vragen rekening mee houden. Ook zijn advocaat weet dat er iets speelt waarop later moet worden teruggekomen.

Voorgoed is die geheimhouding niet. Naarmate het onderzoek vordert en het belang dat de geheimhouding rechtvaardigde wegvalt, komen de betreffende stukken langs de gewone weg in het procesdossier. Wat in de eindfase van de zaak van belang is voor de beoordeling, hoort de verdediging te kunnen inzien.

Een voorbeeld. Een verdachte wordt gehoord over een inbraak. Twee getuigen zijn al gehoord; hun verklaringen worden hem verteld, zodat hij kan uitleggen waarom hij die avond in de buurt was. Over een derde getuige, die pas de volgende week wordt gehoord, laat de rechter-commissaris hem weten dat hij daarover nu niets zegt in het belang van het onderzoek.

In de praktijk

Merk je bij een verhoor dat de rechter-commissaris zegt bepaalde informatie niet te delen, dan is dat geen willekeur maar een beslissing die hij moet kunnen verantwoorden. Laat je advocaat noteren dat het is gezegd, en kom er later op terug wanneer het onderzoek is afgerond. Reageer verder rustig op wat je wél hoort: wat je zegt komt in het proces-verbaal en wordt later door de zittingsrechter gelezen.