Artikel 175 Sv: Doorhalingen en ondertekening van het proces-verbaal

Dit artikel bewaakt de betrouwbaarheid van het proces-verbaal van de rechter-commissaris. Tussen de regels mag niet worden geschreven, doorhalingen en verwijzingen moeten worden ondertekend of gewaarmerkt, wat in strijd met die regels in het stuk staat telt niet mee, en het geheel wordt door de rechter-commissaris en de griffier ondertekend.

Geen tekst tussen de regels

De regel dat er niet tussen de regels wordt geschreven, lijkt ouderwets, maar het doel is helder: een stuk moet niet achteraf ongemerkt kunnen worden aangevuld. Wie iets wil toevoegen of veranderen, moet dat zichtbaar doen, zodat later te zien is wat er is gewijzigd en door wie.

Wie een wijziging waarmerkt

Een doorhaling of verwijzing wordt ondertekend of gewaarmerkt door de rechter-commissaris, door de griffier én door degene op wiens verklaring de wijziging betrekking heeft. Alle drie dus, want alleen dan staat vast dat de correctie de instemming heeft van de persoon wiens woorden het betreft. Wordt er niet getekend of gewaarmerkt, dan moet de weigering of de oorzaak daarvan worden vermeld, net als bij de ondertekening van de verklaring zelf in artikel 174 Sv.

Van onwaarde

Het derde lid geeft de sanctie: wat in strijd met dit artikel in het proces-verbaal is opgenomen, is van onwaarde. Zo'n passage telt juridisch niet mee. Er is geen afweging aan te pas te komen en geen ruimte om te bekijken of het toch bruikbaar is: de wet schrapt het gevolg zelf. Dat is een strenge sanctie, en zij laat zien hoeveel gewicht de wetgever hecht aan de onaantastbaarheid van dit soort stukken.

De handtekening onder het geheel

Ten slotte ondertekenen de rechter-commissaris en de griffier het proces-verbaal. Daarmee staan zij in voor de weergave van wat er is verklaard, verricht en waargenomen. De verantwoordelijkheid ligt dus niet alleen bij de griffier die het opschreef, maar ook bij de rechter die het verhoor leidde.

Een voorbeeld. Tijdens het nalezen zegt een getuige dat hij zich vergiste in de dag: het was donderdag, niet woensdag. Dat woord wordt doorgehaald en verbeterd. De doorhaling wordt gewaarmerkt door de rechter-commissaris, de griffier en de getuige zelf. Zou iemand die verbetering later stilletjes tussen de regels hebben bijgeschreven, dan zou die toevoeging geen waarde hebben.

Wat dit voor de verdediging betekent

Voor een advocaat is dit een concreet controlepunt in het dossier. Staan er wijzigingen in een proces-verbaal die niet zijn gewaarmerkt, of is er tussen de regels geschreven, dan kan hij aanvoeren dat die passages van onwaarde zijn en dus niet mogen meetellen. Dat is geen spitsvondigheid: het voorschrift bestaat juist om te voorkomen dat het bewijs berust op een stuk waarvan niemand meer kan zeggen wat er oorspronkelijk stond.

Voor wie wordt gehoord, komt het erop neer dat een correctie altijd openlijk gebeurt en dat hij daaraan te pas komt. Wordt er iets doorgehaald in zijn verklaring, dan hoort hem gevraagd te worden daarbij te tekenen. Gebeurt dat niet, dan is dat op zichzelf al reden om te vragen hoe het stuk tot stand is gekomen.