- Elke bevoegdheid van de verdachte die bij deze Titel is toegekend, komt ook toe aan de raadsman die de ter terechtzitting aanwezige verdachte bijstaat ofwel op grond van artikel 279, eerste lid, tot verdediging van de afwezige verdachte is toegelaten.
- In alle gevallen waarin bij deze Titel de toestemming of het horen van de verdachte of diens raadsman wordt gevorderd, geldt dit alleen ten opzichte van de op de terechtzitting aanwezige verdachte of diens raadsman.
←
Terug 330 · Nietigheid als de rechtbank niet op een verzoek beslist
Verder 332 · Oproepen van een niet verschenen benadeelde partij
→
Artikel 331 Sv: Bevoegdheden van de raadsman op de terechtzitting
Bevoegdheden van de raadsman op de terechtzitting
Wettekst
Toelichting
Alles wat de verdachte tijdens de behandeling van zijn zaak door de rechtbank mag, mag zijn advocaat ook. Dit artikel legt dat vast en maakt daarbij duidelijk wanneer die gelijkstelling geldt: het gaat om de raadsman die op de zitting aanwezig is of die uitdrukkelijk is gemachtigd.
Dezelfde bevoegdheden
Elke bevoegdheid die deze titel van de wet aan de verdachte toekent, komt ook toe aan zijn raadsman — het woord dat de wet gebruikt voor de advocaat in een strafzaak. Dat betekent dat de advocaat verzoeken kan doen, vragen kan stellen aan getuigen en deskundigen, verweren kan voeren en om aantekening in het proces-verbaal kan vragen, zonder dat de verdachte dat telkens zelf hoeft te herhalen.
Er zijn twee situaties waarin dat geldt. De eerste: de raadsman staat de verdachte bij die op de zitting aanwezig is. De tweede: de verdachte is er niet, maar de raadsman is op grond van artikel 279 Sv toegelaten om de afwezige verdachte te verdedigen. In dat laatste geval spreekt men van een gemachtigd raadsman, en verloopt de behandeling op tegenspraak in plaats van bij verstek.
Alleen wie er is, telt mee
Het tweede lid regelt de keerzijde. Waar de wet in deze titel toestemming van de verdachte of van zijn raadsman verlangt, of voorschrijft dat zij worden gehoord, gaat het uitsluitend om de verdachte of raadsman die op de zitting aanwezig is. Niemand hoeft dus te worden opgespoord om alsnog een reactie te geven.
Dat heeft praktische gevolgen. Wordt bijvoorbeeld gevraagd of u ermee instemt dat de zaak na een wisseling van rechters wordt hervat in dezelfde stand, dan kan die instemming alleen worden gegeven door wie er zit. Blijft u weg zonder gemachtigde advocaat, dan kan uw standpunt op zulke punten niet worden meegewogen.
Wat dit betekent voor de verdediging
De regeling maakt het mogelijk uw verdediging volwaardig te voeren zonder zelf in de zaal te zitten. Dat kan van belang zijn als u in het buitenland verblijft, ziek bent of om andere redenen niet kunt komen. De machtiging moet dan wel duidelijk zijn: uw advocaat verklaart op de zitting uitdrukkelijk gemachtigd te zijn.
Let op het verschil met een verstekbehandeling. Zonder machtiging voert uw advocaat de verdediging niet, en dan geeft dit artikel hem ook niet dezelfde bevoegdheden als u. Hoeveel ruimte hij op de zitting krijgt, hangt dan af van de rechtbank, die daarbij het recht op een eerlijk proces in acht moet nemen. Zij kan hem bijvoorbeeld het woord geven over de reden van uw afwezigheid of over een verzoek om de zaak aan te houden. Verder gelden bij verstek andere regels voor de betekening van het vonnis en voor de termijn waarbinnen u hoger beroep kunt instellen.
Een voorbeeld. Een verdachte werkt tijdelijk in het buitenland en kan niet naar de zitting komen. Hij machtigt zijn advocaat uitdrukkelijk. Die voert het woord, verzoekt om een getuige te horen en reageert op de eis. De rechtbank behandelt de zaak op tegenspraak, precies alsof de verdachte er zelf was.
In de praktijk
Kunt u niet komen, regel dan tijdig met uw advocaat dat hij u uitdrukkelijk vertegenwoordigt. Doe dat schriftelijk en op tijd; op de zittingsdag zelf iets willen regelen loopt vaak stuk.
Komt u wel, dan hoeft u niet alles zelf te zeggen. Uw advocaat kan de juridische verzoeken doen, terwijl u zich richt op uw eigen verhaal over wat er is gebeurd. Dat werkt in de meeste zaken beter dan zelf met wetsartikelen aan de slag gaan.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Kan een machtiging aan de raadsman worden beperkt?
De Hoge Raad oordeelt dat de wet geen beperkte machtiging kent: de raadsman die verklaart uitdrukkelijk te zijn gemachtigd om de afwezige verdachte te verdedigen, kan alle hem bij de wet toegekende rechten en bevoegdheden uitoefenen. Dat strookt met deze bepaling, die de bevoegdheden van de verdachte alleen toekent aan de raadsman die de aanwezige verdachte bijstaat of die tot de verdediging van de afwezige verdachte is toegelaten. Een machtiging die zich tot bepaalde onderdelen van de verdediging beperkt, zoals alleen tot een getuigenverzoek, is dus niet mogelijk. Het beroep werd verworpen.
-
Moet ook de raadsman instemmen met hervatting van het onderzoek?
Wordt het onderzoek hervat in de stand waarin het zich bij de schorsing bevond, dan is naast de instemming van de verdachte ook die van de raadsman vereist. De Hoge Raad voegt daaraan toe dat wanneer de verdachte zijn instemming al heeft gegeven en uit het proces-verbaal niet blijkt dat de raadsman die heeft onthouden, ervan moet worden uitgegaan dat ook de raadsman heeft ingestemd; het stond hem immers vrij zich daarover uit te laten. Het middel faalde en het beroep werd verworpen.
-
Wie kan instemmen met hervatting in de stand van het onderzoek?
Het geven van toestemming of instemming is volgens de Hoge Raad een bevoegdheid van de raadsman die, bij afwezigheid van de verdachte, alleen toekomt aan de raadsman die tot de verdediging van de afwezige verdachte is toegelaten. Daaruit volgt dat onder de op de zitting aanwezige raadsman in het tweede lid, in een geval waarin de verdachte niet aanwezig is, uitsluitend die toegelaten raadsman is begrepen. Het middel, dat van een andere opvatting uitging, faalde.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.