Artikel 257h Sv: Openbaarheid van strafbeschikkingen en afschrift voor derden

Een strafbeschikking wordt niet op een openbare zitting uitgesproken, terwijl er wel straf mee wordt opgelegd. Dit artikel zorgt voor tegenwicht. Het maakt het mogelijk categorieën strafbeschikkingen wegens misdrijven aan te wijzen die openbaar worden gemaakt, en het geeft anderen dan de verdachte het recht een afschrift te vragen.

Openbaarmaking van hele categorieën

Bij algemene maatregel van bestuur kunnen categorieën strafbeschikkingen wegens misdrijven worden aangewezen die openbaar worden gemaakt, op de manier die daarbij wordt bepaald. Het gaat dus niet om een beslissing per zaak, maar om een vooraf vastgestelde groep. Zo blijft zichtbaar hoe het openbaar ministerie in dat soort zaken afdoet, zonder dat elke afzonderlijke afdoening publiek wordt.

Een afschrift vragen

Wie geen verdachte of raadsman is, kan de officier van justitie om een afschrift van een strafbeschikking vragen. De hoofdregel is dat hij dat krijgt. De officier van justitie kan verstrekking geheel of gedeeltelijk weigeren als dat naar zijn oordeel nodig is ter bescherming van de belangen van degene tegen wie de strafbeschikking is uitgevaardigd of van derden die erin worden genoemd. In dat geval kan hij een geanonimiseerd afschrift geven.

Als u niets krijgt

Wordt binnen veertien dagen geen afschrift en ook geen geanonimiseerd afschrift verstrekt, dan kan de verzoeker een klaagschrift indienen bij de officier van justitie. Die brengt het klaagschrift met de processtukken onverwijld ter kennis van de rechtbank. De rechter beoordeelt dan of de weigering terecht is.

Daarbij geldt een bijzondere regel over inzage. De procesdeelnemers mogen de processtukken in deze klachtprocedure alleen inzien voor zover de rechtbank dat toestaat. Dat wijkt af van de gewone regel over kennisneming van stukken, en het is logisch: het gaat juist om de vraag of bepaalde informatie gedeeld mag worden, en die vraag zou zinloos worden als de stukken hangende de procedure al open lagen.

Een voorbeeld. Een journalist vraagt een afschrift van een strafbeschikking op. De officier van justitie vindt dat volledige verstrekking de belangen raakt van een derde die in het stuk wordt genoemd, en verstrekt daarom een geanonimiseerde versie. Blijft verstrekking helemaal uit, dan kan de journalist na veertien dagen een klaagschrift indienen.

In de praktijk

Voor de verdachte betekent dit dat een strafbeschikking niet automatisch een publiek stuk is, maar ook geen volstrekt besloten aangelegenheid. Zijn belangen en die van genoemde derden zijn een uitdrukkelijke grond om te weigeren of te anonimiseren.

Voor wie een afschrift wil, is het praktisch om het verzoek gericht te formuleren: om welke zaak gaat het en waarom is het stuk nodig. En houd de termijn van veertien dagen in de gaten, want dat is het moment waarop de weg naar de rechter opengaat.