Artikel 496 Sv: Aanwezigheidsplicht van ouders op de jeugdzitting

Aanwezigheidsplicht van ouders op de jeugdzitting

De ouders of de voogd zijn verplicht tot bijwoning van de terechtzitting. Zij worden daartoe opgeroepen. Bij de oproeping wordt hun kennisgegeven, dat, indien zij niet aan deze verplichting voldoen, het gerecht hun medebrenging kan gelasten.
De verdachte heeft het recht te worden vergezeld door een vertrouwenspersoon die door de rechter geschikt wordt geacht, indien de rechter van oordeel is dat: a. de aanwezigheid van de ouders of voogd in strijd is met de belangen van de verdachte; b. na redelijke inspanning is gebleken dat de ouders of voogd niet kunnen worden bereikt of onbekend zijn; c. de behandeling van de zaak zich tegen aanwezigheid van de ouders of voogd verzet.
Indien in het geval, bedoeld in het tweede lid, de verdachte geen vertrouwenspersoon heeft aangewezen of wanneer de rechter de aangewezen persoon ongeschikt acht, wordt de verdachte bijgestaan door een vertegenwoordiger van de raad voor de kinderbescherming.
Indien ouders of voogd op de terechtzitting zijn verschenen, worden zij, nadat de verdachte, een medeverdachte, een getuige of een deskundige zijn verklaring heeft afgelegd, in de gelegenheid gesteld daartegen in te brengen wat tot verdediging kan dienen. In het in artikel 51g, vierde lid, bedoelde geval kunnen de ouders of de voogd vragen stellen aan een getuige of deskundige, maar alleen betreffende de vordering tot schadevergoeding; zij worden in de gelegenheid gesteld verweer te voeren tegen die vordering.
Niettemin kan het gerecht ambtshalve, op vordering van het openbaar ministerie of op verzoek van de verdachte of diens raadsman bevelen, dat een verhoor van de verdachte, van een getuige of van een deskundige buiten tegenwoordigheid van ouders of voogd geschiedt, tenzij de zaak in het openbaar wordt behandeld. Het gerecht deelt in dat geval de zakelijke inhoud van een en ander aan de ouders of voogd mee, voor zover niet gewichtige redenen zich daartegen verzetten.

Toelichting

In het jeugdstrafrecht zijn ouders geen toeschouwers. Artikel 496 Sv verplicht de ouders of de voogd om de terechtzitting van hun kind bij te wonen en roept hen daarvoor op. Het artikel regelt ook wat er gebeurt als aanwezigheid van de ouders juist niet goed is voor de jongere, wat ouders op de zitting mogen zeggen, en wanneer een verhoor buiten hun aanwezigheid plaatsvindt.

De plicht om te komen

Ouders en voogd worden opgeroepen en zijn verplicht te verschijnen. In de oproeping staat wat er gebeurt als zij niet komen: het gerecht kan hun medebrenging gelasten. Die plicht onderstreept dat een jeugdzitting mede over de opvoedsituatie gaat en dat de rechter de mensen wil spreken die verantwoordelijk zijn voor de jongere.

Als ouders er niet zijn of er niet moeten zijn

Soms is aanwezigheid van de ouders niet wenselijk of niet mogelijk. De rechter kan bepalen dat de jongere zich in plaats daarvan laat vergezellen door een vertrouwenspersoon die hij geschikt vindt, en wel in drie gevallen:

strijd met de belangen van de jongere: aanwezigheid van de ouders of voogd zou hem schaden;
niet bereikbaar of onbekend: na redelijke inspanning blijkt dat de ouders of voogd niet zijn te vinden;
de behandeling van de zaak verzet zich ertegen: hun aanwezigheid verdraagt zich niet met een goed verloop van de zitting.

Heeft de jongere in zo'n geval geen vertrouwenspersoon aangewezen, of vindt de rechter de aangewezen persoon niet geschikt, dan wordt hij bijgestaan door een vertegenwoordiger van de raad voor de kinderbescherming. Hij staat er dus nooit alleen voor.

Wat ouders op de zitting mogen zeggen

Zijn de ouders of voogd verschenen, dan krijgen zij het woord. Nadat de verdachte, een medeverdachte, een getuige of een deskundige heeft verklaard, worden zij in de gelegenheid gesteld om daartegen in te brengen wat tot verdediging kan dienen. Zij mogen dus reageren op wat er is gezegd, niet alleen toekijken. Wordt een vordering tot schadevergoeding geacht tegen henzelf te zijn gericht — dat speelt bij een jong kind dat voor de schade niet zelf aansprakelijk is — dan mogen zij daarover ook vragen stellen aan een getuige of deskundige en verweer voeren. Die vragen blijven wel beperkt tot die vordering.

Verhoor buiten aanwezigheid van de ouders

Het gerecht kan bevelen dat de jongere, een getuige of een deskundige wordt gehoord zonder dat de ouders of voogd erbij zijn. Dat kan uit eigen beweging, op vordering van het openbaar ministerie of op verzoek van de verdachte of zijn raadsman, en het kan niet wanneer de zaak in het openbaar wordt behandeld.

Gebeurt dat, dan blijven de ouders niet in het ongewisse: het gerecht deelt hun de zakelijke inhoud mee van wat er is besproken, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten. Deze mogelijkheid bestaat vooral voor onderwerpen die de jongere in bijzijn van zijn ouders niet vrijuit kan bespreken.

In de praktijk

Een voorbeeld: een vijftienjarige wil niet in bijzijn van zijn vader vertellen wat er thuis speelt. Zijn advocaat vraagt om verhoor buiten diens aanwezigheid. De rechter willigt dat in, hoort de jongere apart, en vertelt de vader daarna in hoofdlijnen wat er is besproken. Voor ouders die een oproeping krijgen, geldt: kom, en overleg vooraf met de advocaat wat u wilt zeggen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst