Artikel 226r Sv: Verborgen houden van de identiteit van de afgeschermde getuige

Een bevel dat de identiteit van een afgeschermde getuige verborgen blijft, is weinig waard als die identiteit vervolgens uit het dossier of uit de gang van zaken valt af te leiden. Dit artikel draagt de rechter-commissaris daarom op de maatregelen te nemen die redelijkerwijs nodig zijn om dat te voorkomen. Hij kan daartoe zelf besluiten, en de officier van justitie kan het ook vorderen.

Om wie het gaat

De opdracht ontstaat op het moment waarop de rechter-commissaris het bevel geeft dat de identiteit van een afgeschermde getuige verborgen blijft. Zij is dan niet beperkt tot die getuige: de maatregelen zien ook op degene ten aanzien van wie zo'n verzoek of vordering is gedaan. Dat is belangrijk, want anders zou uit het verloop van de procedure alsnog kunnen blijken om wie het gaat.

Een open norm, en dat is bewust

"De maatregelen die redelijkerwijs nodig zijn" is een open formulering. De wet werkt niet uit welke maatregelen dat zijn, en dat is geen omissie: een uitgeschreven lijst zou precies het inzicht geven dat de bescherming moet voorkomen. De rechter-commissaris beoordeelt per zaak wat er nodig is, en die beoordeling hoort in verhouding te staan tot het belang dat op het spel staat.

Aansluiting bij de bedreigde getuige

Het tweede lid verklaart artikel 226f Sv, tweede en derde lid, van overeenkomstige toepassing. Daarmee gelden hier dezelfde twee concrete bevoegdheden als bij de bedreigde getuige: gegevens over de identiteit mogen in processtukken onvermeld blijven en stukken mogen worden geanonimiseerd, en zo'n aanpassing wordt door de rechter-commissaris en de griffier ondertekend of gewaarmerkt. Het gaat daarbij niet alleen om een naam, maar om alle gegevens die tot herkenning kunnen leiden.

Die waarmerking heeft een eigen functie. Zij maakt zichtbaar dat een stuk is aangepast en door wie, zodat niemand buiten de rechter-commissaris om in het dossier kan knippen. Wie het stuk later leest, weet dus dat er iets is weggelaten en op wiens gezag dat is gebeurd.

Een voorbeeld. De rechter-commissaris beveelt dat de identiteit van een getuige verborgen blijft. Hij zorgt er vervolgens voor dat stukken waarin gegevens over die getuige voorkomen worden aangepast en door hem en de griffier worden gewaarmerkt, voordat zij verder de zaak in gaan. Hetzelfde geldt voor gegevens over degene om wie in dezelfde zaak is verzocht of gevorderd.

In de praktijk

Voor de verdediging betekent dit dat er stukken in het dossier kunnen zitten waaruit gegevens zijn weggelaten. Dat is herkenbaar, want de aanpassing is gewaarmerkt. Wie meent dat er meer is weggelaten dan nodig, kan dat bij de rechter-commissaris of ter terechtzitting aan de orde stellen; dat is iets anders dan proberen te achterhalen wie de getuige is. Voor de getuige is dit de bepaling die zijn afscherming ook in de papieren werkelijkheid vasthoudt.