Artikel 300 Sv: Bespreking van de geestvermogens buiten aanwezigheid van de verdachte

Soms gaat een zitting over de psychische toestand van de verdachte: een rapport van een psychiater of psycholoog, een stoornis, een behandeling. Dat kan zwaar zijn om aan te horen. Dit artikel maakt het mogelijk dat deel van de behandeling buiten aanwezigheid van de verdachte te doen.

Wat de voorzitter kan bepalen

De voorzitter kan bepalen dat vragen over de geestvermogens van de verdachte buiten diens tegenwoordigheid worden gesteld en behandeld. Hij kan ook bepalen dat de officier van justitie of de raadsman daarover buiten de aanwezigheid van de verdachte het woord voert.

Hij kan dat uit zichzelf doen, op vordering van de officier van justitie of op verzoek van de verdachte. Dat laatste komt geregeld voor: een verdachte wil soms liever niet aanhoren hoe deskundigen over zijn diagnose spreken, zeker niet als familie of publiek in de zaal zit.

De verdachte hoort altijd wat er is gezegd

Na terugkeer in de zittingzaal wordt de verdachte meegedeeld wat tijdens zijn afwezigheid is voorgevallen. Die waarborg is hard: hij mag niet worden beoordeeld op grond van iets wat hij niet kent. Hij kan daarna reageren, vragen laten stellen en zijn eigen kijk geven.

In de praktijk vat de voorzitter samen wat er is besproken en welke standpunten zijn ingenomen. Vindt de verdachte die samenvatting onvolledig, dan kan hij daarop wijzen en om aanvulling vragen.

Waarom dit in de wet staat

De psychische toestand van de verdachte kan bepalend zijn voor de vraag of hem het feit kan worden toegerekend en welke straf of maatregel passend is. Die vragen moeten dus op de zitting kunnen worden besproken, met de deskundigen erbij.

Tegelijk gaat het om zeer persoonlijke informatie. De wet zoekt daarin een midden: het gesprek mag doorgaan, maar de verdachte hoeft er niet bij te zitten en verliest daardoor niets van zijn verdedigingsrechten.

Een voorbeeld. Twee gedragsdeskundigen worden gehoord over een rapport waarin een stoornis wordt beschreven en over de vraag of behandeling nodig is. Op verzoek van zijn advocaat verlaat de verdachte de zaal tijdens dat deel. Als hij terugkomt, vertelt de voorzitter hem wat er is besproken en krijgt hij de gelegenheid te reageren.

In de praktijk

Ziet u ertegenop dit deel bij te wonen, bespreek dat dan vooraf met uw advocaat. Hij kan het verzoek op de zitting doen; u hoeft dat niet zelf uit te leggen waar iedereen bij is.

Bedenk wel dat uw aanwezigheid ook voordelen heeft: u hoort direct hoe de deskundige zijn conclusies onderbouwt en kunt daar meteen op reageren. Wat u kiest, is uw beslissing — het gaat uiteindelijk over u.