Artikel 105 Sv: Bevel tot uitlevering door de rechter-commissaris

De rechter-commissaris kan iemand opdragen een voorwerp af te geven in plaats van het zelf te laten ophalen. Dit artikel regelt dat bevel: aan wie het kan worden gegeven, wat er in de vordering moet staan, en welke uitzonderingen gelden.

Aan wie en waartoe

Het bevel richt zich tot degene van wie redelijkerwijs moet worden vermoed dat hij een voor inbeslagneming vatbaar voorwerp onder zich heeft. Dat hoeft niet de eigenaar te zijn: het gaat om de houder, bijvoorbeeld een bank, een boekhouder of een opslagbedrijf. Hij moet het voorwerp uitleveren aan de rechter-commissaris of het naar de griffie van de rechtbank brengen, binnen de termijn en op de manier die in het bevel staan.

Wie het vraagt en wanneer ambtshalve

In beginsel geeft de rechter-commissaris het bevel op vordering van de officier van justitie. Verricht hij onderzoekshandelingen op grond van de artikelen 181 tot en met 183 Sv, dan kan hij het ook uit zichzelf doen. De vordering is niet vormvrij: daarin staan het strafbare feit, de naam of anders een zo nauwkeurig mogelijke omschrijving van de verdachte, en de feiten en omstandigheden waaruit blijkt dat aan de wettelijke voorwaarden is voldaan. Zo is achteraf te controleren waarop de beslissing steunde.

Vorm van het bevel

Het bevel kan mondeling of schriftelijk worden gegeven. Wordt het op schrift gesteld, dan wordt het betekend, zodat vaststaat dat de betrokkene het heeft ontvangen en vanaf wanneer de termijn loopt.

Wie het bevel niet krijgt

• De verdachte. Aan hem wordt dit bevel niet gegeven; niemand wordt gedwongen actief mee te werken aan zijn eigen veroordeling.
• Verschoningsgerechtigden. Naaste familie van de verdachte, beroepsgeheimhouders zoals advocaten en artsen, en wie zichzelf of een naaste zou belasten, hoeven niet uit te leveren. Deze uitzonderingen komen uit artikel 96a Sv, dat hier van overeenkomstige toepassing is.
• Brieven buiten het bereik. Voor brieven geldt dezelfde beperking als in artikel 96a Sv: alleen als zij met de verdachte te maken hebben of zelf bij het feit betrokken zijn.

Een voorbeeld. In een onderzoek naar oplichting beveelt de rechter-commissaris een bank de bankafschriften van een rekening uit te leveren. De bank is geen verdachte en heeft hier geen verschoningsrecht, dus zij moet meewerken en levert de stukken binnen de gestelde termijn.

In de praktijk

Krijgt u zo'n bevel, lees dan precies wat er wordt gevraagd en lever niet meer dan dat. Vraag om een ontvangstbewijs. Meent u dat u zich kunt verschonen, meld dat dan direct; over stukken van een geheimhouder beslist de rechter-commissaris volgens artikel 98 Sv. Wie meent dat het beslag onterecht is, kan een klaagschrift indienen bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv. Een afschrift van uitgeleverde stukken kunt u vragen op grond van artikel 108 Sv.