Artikel 486 Sv: De strafrechtelijke minimumleeftijd van twaalf jaar

Dit korte artikel trekt een harde grens: voor een feit dat iemand heeft begaan voordat hij twaalf jaar was, kan hij nooit strafrechtelijk worden vervolgd. Het is de ondergrens van het Nederlandse jeugdstrafrecht en zij geldt zonder uitzondering.

Wat de grens precies inhoudt

Beslissend is de leeftijd op het moment van het feit, niet de leeftijd op het moment dat de zaak aan het licht komt. Wie op zijn elfde iets doet en pas op zijn vijftiende in beeld komt, kan daarvoor niet meer worden vervolgd. Andersom geldt dat wie op zijn twaalfde verjaardag of daarna iets doet, wel onder het jeugdstrafrecht valt.

De grens raakt de vervolging. Er komt dus geen dagvaarding, geen strafbeschikking, geen veroordeling en geen straf voor dat feit. Wel kan de rechter op vordering van het openbaar ministerie beslissen dat een in beslag genomen voorwerp aan het verkeer wordt onttrokken; daarvoor is geen strafzaak nodig.

Wat er dan wel gebeurt

Dat een kind niet vervolgd kan worden, betekent niet dat er niets gebeurt. De politie mag wel onderzoek doen naar wat er is voorgevallen; artikel 487 Sv bepaalt welke bevoegdheden daarbij nog gelden tegenover een kind onder de twaalf. Vaak wordt de zaak vervolgens buiten het strafrecht om opgepakt.

• Hulpverlening en jeugdbescherming: de raad voor de kinderbescherming kan onderzoek doen en er kunnen maatregelen via de civiele rechter volgen.
• Afspraken op school en in de wijk: gesprekken met ouders, school en hulpverlening, gericht op wat het kind nodig heeft.

- Aansprakelijkheid van ouders: schade die een jong kind veroorzaakt, kan langs civielrechtelijke weg op de ouders worden verhaald. Dat staat volledig los van het strafrecht.

Waarom deze leeftijdsgrens

Achter de grens ligt de gedachte dat een kind onder de twaalf de betekenis van een strafproces onvoldoende kan overzien en niet op dezelfde manier verantwoordelijk kan worden gehouden. Een strafzaak zou meer schade aanrichten dan oplossen. Hulp en opvoeding zijn dan passender antwoorden dan straf.

Wat dit voor ouders betekent

Wordt uw kind van jonger dan twaalf in verband gebracht met een strafbaar feit, dan hoeft u niet te vrezen voor een strafzaak of een strafblad voor dat feit. Wel kan er contact volgen met de politie en met de jeugdbescherming, en kunt u als ouder aansprakelijk worden gesteld voor de schade.

Het blijft verstandig om u te laten voorlichten, bijvoorbeeld door een advocaat of door het juridisch loket, voordat u meewerkt aan gesprekken waarvan de status onduidelijk is. Vraag altijd in welke hoedanigheid uw kind wordt gehoord en wat er met de verklaring gebeurt.

Een voorbeeld

Twee kinderen van elf steken een container in brand. Er ontstaat aanzienlijke schade. Vervolging is uitgesloten, ook als de zaak pas jaren later boven tafel komt. De politie legt vast wat er is gebeurd, de raad voor de kinderbescherming kan in beeld komen, en de eigenaar van de container kan de ouders civielrechtelijk aanspreken voor de schade.