Artikel 10 Sv: Optreden van de officier van justitie buiten zijn eigen arrondissement

Een officier van justitie is geplaatst bij een bepaald parket en hoort bij een bepaalde rechtbank. Een strafzaak trekt zich daar weinig van aan: de verdachte woont in een andere stad, een getuige moet elders worden gehoord, en het pand dat moet worden doorzocht staat twee provincies verderop. Dit artikel zorgt ervoor dat het onderzoek dan gewoon door kan gaan, en regelt hoe de officier daarbij omgaat met zijn collega in dat andere gebied.

Onderzoek laten doen buiten het eigen gebied

Het eerste lid geeft de officier die het onderzoek in een zaak leidt de ruimte om een afzonderlijke onderzoekshandeling ook elders te laten uitvoeren. Hij kan dat zelf doen of het opdragen aan opsporingsambtenaren daar. De zaak blijft van hem: hij houdt de leiding en blijft verantwoordelijk voor de keuzes die in het onderzoek worden gemaakt. Wat hij niet mag, is die stap in stilte doen: hij moet de officier van justitie in dat andere rechtsgebied er op tijd over inlichten.

Waarom die melding er is

Die kennisgeving is geen formaliteit. In hetzelfde gebied kan al een ander onderzoek lopen, soms tegen dezelfde personen. Als twee parketten niets van elkaar weten, kunnen opsporingshandelingen elkaar doorkruisen of kan een aanhouding op een ongelukkig moment vallen. Door elkaar te informeren voorkomen de parketten dat, en houdt het openbaar ministerie zicht op wat er in zijn eigen gebied gebeurt.

Overdragen als het niet kan wachten

Soms is er geen tijd om vanuit het eigen parket te sturen. Voor die situatie geeft het tweede lid een andere weg: bij dringende noodzaak kan de officier de onderzoekshandeling overdragen aan de officier van justitie die is geplaatst bij de rechtbank in wier gebied die handeling moet gebeuren. Die collega neemt de beslissing dan zelf en gebruikt zijn eigen bevoegdheden. Het gaat om een enkele handeling, niet om de hele zaak: de leiding over het onderzoek verschuift daarmee niet.

Een voorbeeld. In een fraudeonderzoek blijkt op een vrijdagmiddag dat administratie in een bedrijfspand aan de andere kant van het land op het punt staat te verdwijnen. De officier die de zaak draait kan de benodigde stap dan overlaten aan zijn ambtgenoot ter plaatse, die onmiddellijk kan handelen. Zonder deze bepaling zou de zaak vastlopen op de vraag wie waar bevoegd is.

Meedoen aan een zitting of verhoor elders

Het derde lid gaat over iets anders: niet over opsporen, maar over aanwezig zijn. Is de officier bevoegd om een onderzoek door een rechter bij te wonen, bijvoorbeeld een verhoor bij de rechter-commissaris of een behandeling in raadkamer, en vindt dat onderzoek plaats bij een ander gerecht, dan kan hij daar in die hoedanigheid optreden. Hij hoeft de zaak dus niet over te dragen aan een plaatselijke collega die het dossier niet kent.

In de praktijk

Voor wie verdachte is of aangifte heeft gedaan, betekent dit vooral dat de plaats van een onderzoekshandeling op zichzelf niets zegt over de vraag of het mocht. Dat de officier bij een ander parket werkt dan waar de doorzoeking of het verhoor plaatsvond, maakt zijn optreden niet onrechtmatig. Waar het wel om gaat, is of voor die concrete handeling een wettelijke grondslag bestond en of de voorwaarden daarvan zijn nageleefd. Dat is wat een advocaat in het dossier nagaat.