Artikel 51i Sv: Benoeming en opdracht van de deskundige

Benoeming en opdracht van de deskundige

Op de wijze bij de wet bepaald wordt een deskundige benoemd met een opdracht tot het geven van informatie over of het doen van onderzoek op een terrein, waarvan hij specifieke of bijzondere kennis bezit.
Bij de benoeming worden de opdracht die ten behoeve van het onderzoek in de strafzaak moet worden vervuld en de termijn binnen welke de deskundige het schriftelijk verslag uitbrengt, vermeld.
Aan de deskundige wordt tevens opgedragen naar waarheid, volledig en naar beste inzicht verslag uit te brengen.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld ten aanzien van de kwalificaties waarover bepaalde deskundigen moeten beschikken en over de wijze waarop in de overige gevallen de specifieke deskundigheid van personen kan worden bepaald of getoetst.

Toelichting

In veel strafzaken is kennis nodig die de rechter en de officier van justitie zelf niet hebben: over sporen, over letsel, over de geestelijke toestand van een verdachte of over digitale gegevens. Daarvoor wordt een deskundige benoemd. Dit artikel bepaalt waaraan zo'n benoeming moet voldoen.

Wat een deskundige is

Een deskundige is iemand die op zijn vakgebied specifieke of bijzondere kennis heeft en die wordt benoemd om daarover informatie te geven of onderzoek te doen. Hij is geen getuige: een getuige vertelt wat hij zelf heeft waargenomen, terwijl een deskundige zijn vakkennis toepast op de vraag die hem wordt voorgelegd.

De opdracht en de termijn

Bij de benoeming worden twee dingen vastgelegd: welke opdracht de deskundige voor het onderzoek in de strafzaak moet vervullen, en binnen welke termijn hij zijn schriftelijke verslag uitbrengt. Die precisie is belangrijk. Een scherp geformuleerde vraag bepaalt wat er wordt onderzocht en waar het rapport over gaat, en de termijn voorkomt dat een zaak eindeloos stil komt te liggen.

Naar waarheid en volledig

De deskundige krijgt bovendien uitdrukkelijk de opdracht om naar waarheid, volledig en naar beste inzicht verslag te doen. Hij werkt dus niet voor de partij die hem heeft laten benoemen, maar voor de waarheidsvinding. Dat betekent ook dat hij moet vermelden wat hij niet kan vaststellen en waar de grenzen van zijn onderzoek liggen.

Een voorbeeld. In een zaak over een geweldsincident wordt een arts benoemd met de vraag welk letsel er is en hoe dat kan zijn ontstaan. De opdracht en de termijn staan in de benoeming. Het rapport dat volgt komt bij de stukken en kan door de verdediging worden bestreden, bijvoorbeeld door de deskundige te laten horen.

Eisen aan deskundigheid

Bij algemene maatregel van bestuur kunnen eisen worden gesteld aan de kwalificaties waarover bepaalde deskundigen moeten beschikken. Ook kan worden geregeld hoe in andere gevallen de deskundigheid van iemand wordt bepaald of getoetst. Zo wordt voorkomen dat een oordeel in een strafzaak leunt op iemand wiens deskundigheid niet controleerbaar is. Artikel 51k Sv voorziet daarnaast in een openbaar register van gerechtelijke deskundigen.

In de praktijk

Voor de verdediging is een deskundigenrapport een stuk om kritisch te lezen: welke vraag is gesteld, welk materiaal is onderzocht, en hoe stellig zijn de conclusies. Een verdachte kan om een eigen of aanvullend onderzoek verzoeken, of vragen om de deskundige te horen bij de rechter-commissaris of op de zitting. Meent u dat de opdracht te smal was, benoem dat dan concreet; dat is doorgaans overtuigender dan een algemene twijfel.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Mag een deskundige buiten het register worden benoemd?

Hoge Raad · 2011-07-12 · ECLI:NL:HR:2011:BP8821

Sinds de invoering van de wettelijke deskundigenregeling kan de officier van justitie alleen nog deskundigen benoemen die in het landelijke register van gerechtelijke deskundigen zijn opgenomen. De rechter en de rechter-commissaris kunnen volgens de Hoge Raad ook iemand buiten dat register benoemen, mits wordt gemotiveerd op welke grond die persoon als deskundige wordt aangemerkt. Dat alles laat de vrijheid van de verdachte onverlet om zelf onderzoek te laten doen en de uitkomst in te brengen. Het beroep wordt verworpen.
Moet een deskundige vooraf zijn benoemd om te worden gehoord?

Hoge Raad · 2019-10-01 · ECLI:NL:HR:2019:1476

De Hoge Raad beslist dat iemand op de zitting als deskundige kan worden gehoord zonder dat hij vooraf op de in de wet bepaalde wijze als deskundige is benoemd met een opdracht tot het geven van informatie of het doen van onderzoek. De rechter mag een persoon met specifieke of bijzondere kennis laten oproepen en horen, maar kan ook beslissen dat benoeming vooraf nodig is, bijvoorbeeld omdat eerst een schriftelijk verslag moet worden uitgebracht. Welke betekenis de afgelegde verklaring heeft, beoordeelt de rechter daarna zelf, mede aan de hand van de deskundigheid van degene die haar aflegde. De Hoge Raad vermindert alleen de jeugddetentie wegens de duur van de procedure en verwerpt het beroep voor het overige.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst