- Het verzoek om wraking wordt zo spoedig mogelijk ter zitting behandeld door een meervoudige kamer waarin de rechter wiens wraking is verzocht, geen zitting heeft.
- De verzoeker en de rechter wiens wraking is verzocht, worden in de gelegenheid gesteld te worden gehoord. De meervoudige kamer kan ambtshalve of op verzoek van de verzoeker of de rechter wiens wraking is verzocht, bepalen dat zij niet in elkaars aanwezigheid zullen worden gehoord.
- Indien het verzoek kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is, kan de meervoudige kamer zonder toepassing te geven aan het eerste en tweede lid beslissen het verzoek zonder behandeling ter zitting af te doen.
- De meervoudige kamer beslist zo spoedig mogelijk. De beslissing is gemotiveerd en wordt onverwijld aan de verdachte, het openbaar ministerie en de rechter wiens wraking was verzocht medegedeeld.
- In geval van misbruik kan de meervoudige kamer bepalen dat een volgend verzoek niet in behandeling wordt genomen. Hiervan wordt in de beslissing melding gemaakt.
- Tegen de beslissing staat geen rechtsmiddel open.
←
Terug 514 · Berusten in de wraking door de rechter zelf
Verder 517 · De rechter die zelf om verschoning verzoekt
→
Artikel 515 Sv: Behandeling en beslissing op een wrakingsverzoek
Behandeling en beslissing op een wrakingsverzoek
Wettekst
Toelichting
Wraakt u een rechter en berust hij niet, dan beslist een andere kamer over uw verzoek. Dit artikel regelt hoe dat gaat: wie het verzoek behandelt, dat u en de gewraakte rechter worden gehoord, wanneer het zonder zitting kan, hoe de beslissing eruitziet en dat u er niet tegen op kunt komen.
Wie beslist
Het verzoek wordt zo snel mogelijk op zitting behandeld door een meervoudige kamer waarin de gewraakte rechter zelf geen zitting heeft. Dat is de kern van de regeling: over de vraag of deze rechter onbevangen is, oordeelt hij niet zelf. In de praktijk wordt daarvoor binnen het gerecht een aparte kamer samengesteld.
Wat er op de zitting gebeurt
U wordt in de gelegenheid gesteld te worden gehoord, en de gewraakte rechter ook. Dat betekent niet dat u moet komen; het is een aanbod, geen verplichting. Verschijnt u niet, dan beslist de kamer op wat er ligt.
De kamer kan bepalen dat u en de rechter niet in elkaars aanwezigheid worden gehoord. Dat kan zij uit zichzelf doen of op verzoek van een van u beiden. Die mogelijkheid bestaat omdat het gesprek gaat over de persoon van de rechter, en dat gemakkelijker verloopt als beiden hun kant apart kunnen toelichten.
Zonder zitting afdoen
Is het verzoek kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond, dan mag de kamer het afdoen zonder zitting en zonder iemand te horen. Kennelijk wil zeggen: het is meteen duidelijk. Denk aan een verzoek dat niets aanvoert wat over onpartijdigheid gaat, of een herhaald verzoek tegen dezelfde rechter zonder nieuwe feiten.
De beslissing en het vervolg
De kamer beslist zo spoedig mogelijk. De beslissing is gemotiveerd en wordt onmiddellijk meegedeeld aan de verdachte, het openbaar ministerie en de rechter over wie het ging. Wordt de wraking toegewezen, dan verlaat die rechter de zaak en wordt hij vervangen. Wordt zij afgewezen, dan pakt hij de behandeling weer op.
Bij misbruik kan de kamer bepalen dat een volgend verzoek niet in behandeling wordt genomen. Zij maakt daarvan melding in de beslissing, zodat u weet waar u aan toe bent. Die bevoegdheid is bedoeld voor het geval waarin wraking wordt ingezet om de zaak te blokkeren in plaats van om de onpartijdigheid te waarborgen.
Tegen de beslissing staat geen rechtsmiddel open. U kunt er dus niet tegen in hoger beroep of in cassatie. Dat maakt de behandeling in eerste instantie belangrijk: wat u wilt aanvoeren, moet u daar aanvoeren.
Een voorbeeld. De verdediging wraakt de voorzitter omdat hij een verzoek om de zitting aan te houden kort heeft afgewezen. De wrakingskamer nodigt beide kanten uit, hoort hen apart en wijst het verzoek af: een afwijzende procesbeslissing zegt op zichzelf niets over vooringenomenheid. De zitting wordt daarna hervat.
In de praktijk
Neem de wrakingszitting serieus, ook al gaat het om een tussenstap. Het is uw enige moment om uit te leggen wat er in uw ogen is misgegaan, en de uitkomst ligt daarna vast.
Wordt uw verzoek afgewezen, dan behandelt dezelfde rechter uw zaak verder. Dat voelt ongemakkelijk, maar het betekent niet dat uw bezwaren zonder betekenis zijn: wat er op de zitting gebeurt, wordt vastgelegd en kan in hoger beroep tegen het eindoordeel opnieuw aan de orde komen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie kan worden gewraakt: wat is een zaak behandelen?
Uitgangspunt is dat een gewraakte rechter niet oordeelt over zijn eigen wraking en dat het verzoek wordt behandeld door een meervoudige kamer waarin hij geen zitting heeft. De Hoge Raad oordeelt in het belang van de wet dat een redelijke wetsuitleg meebrengt dat bij een opeenstapeling van verzoeken, waarbij eerst de zittingsrechter en daarna de wrakingskamer wordt gewraakt, die kamer bij evident misbruik van recht het verzoek tegen haar eigen leden buiten behandeling kan laten zonder de zaak aan een andere kamer over te dragen. Het voorschrift over de onafhankelijke kamer geldt immers alleen voor verzoeken die werkelijk wrakingsverzoeken zijn. Het beroep werd verworpen.
-
Voor wie geldt het verbod op een rechtsmiddel tegen een wrakingsbeslissing?
Het verbod om een rechtsmiddel aan te wenden tegen een beslissing over wraking geldt alleen voor beslissingen van de meervoudige kamer die over het wrakingsverzoek oordeelt. Beslist de rechter die de strafzaak behandelt zelf dat hij een wrakingsverzoek niet in behandeling neemt, dan is dat een tussenuitspraak waarover in hoger beroep of in cassatie tegen de einduitspraak wel kan worden geklaagd. Oordeelt de hogere rechter dat dit ten onrechte is gebeurd, dan wordt de zaak teruggewezen en opnieuw behandeld. De Hoge Raad vernietigde de uitspraak van het hof en wees de zaak terug.
-
Mag de appelrechter de onpartijdigheid alsnog beoordelen?
Omdat tegen de beslissing op een wrakingsverzoek geen rechtsmiddel openstaat, mag de rechter in hoger beroep die beslissing niet overdoen. De Hoge Raad oordeelt echter dat daarmee niet ook de vraag naar de onpartijdigheid van de rechters in eerste aanleg buiten het bereik van de appelrechter valt: wie zich in hoger beroep beroept op zijn recht op een onpartijdige rechter, heeft recht op een inhoudelijke beoordeling van dat verweer. Daarbij geldt dat een rechter wordt vermoed onpartijdig te zijn, tenzij uitzonderlijke omstandigheden een zwaarwegende aanwijzing voor vooringenomenheid opleveren. Het hof had het verweer ten onrechte niet beoordeeld, maar omdat het verweer inhoudelijk niet opging werd het beroep verworpen.
-
Welke rechter beslist over wraking van de rechter-commissaris?
Heeft het gerechtshof de zaak voor nader onderzoek naar een rechter-commissaris bij de rechtbank verwezen, dan brengt een redelijke wetsuitleg volgens de Hoge Raad mee dat een wrakingsverzoek tegen die rechter-commissaris door een meervoudige kamer van het hof moet worden behandeld; dat mag ook de kamer zijn die de strafzaak zelf behandelt. Het hof had zich dus niet onbevoegd mogen verklaren, maar had onder meer moeten nagaan of het verzoek op tijd was gedaan. De uitspraak werd vernietigd en de zaak verwezen.
-
Kan over een beslissing op een verschoningsverzoek worden geklaagd?
Tegen een beslissing op een verzoek tot wraking staat geen rechtsmiddel open. Daarbij komt, aldus de Hoge Raad, dat in een cassatieberoep tegen de einduitspraak evenmin met succes over zo'n beslissing kan worden geklaagd, omdat de einduitspraak niet mede op die beslissing berust. De klacht hierover bleef daarom onbesproken. Op andere punten werd de uitspraak wel gedeeltelijk vernietigd en de zaak in zoverre terugverwezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.