Artikel 6:2:10 Sv: Voorwaardelijke invrijheidstelling: wie en wanneer

Voorwaardelijke invrijheidstelling (vaak v.i. genoemd) betekent dat een gedetineerde het laatste deel van zijn straf niet in de inrichting doorbrengt, maar in de samenleving, onder voorwaarden. Dit artikel bepaalt wie daarvoor in aanmerking kan komen en vanaf wanneer. Het is geen automatisme: de wet zegt dat v.i. kan worden verleend. Het openbaar ministerie beslist erover (artikel 6:2:12 Sv).

Het moment

• Straf van meer dan een jaar en ten hoogste twee jaar: v.i. is mogelijk als de vrijheidsbeneming ten minste een jaar heeft geduurd en daarna een derde van het resterende deel is ondergaan.
• Tijdelijke gevangenisstraf van meer dan twee jaar: v.i. is mogelijk na twee derde van de straf, maar de periode waarover v.i. wordt verleend is nooit langer dan twee jaar.

Twee voorbeelden. Bij een straf van achttien maanden resteert na een jaar nog zes maanden; een derde daarvan is twee maanden, dus v.i. is mogelijk na veertien maanden. Bij een straf van negen jaar is twee derde zes jaar, maar dan zou de v.i.-periode drie jaar zijn. Omdat die periode ten hoogste twee jaar mag zijn, is v.i. pas mogelijk na zeven jaar.

Wanneer v.i. niet mogelijk is

De regeling geldt niet als de rechter heeft bepaald dat een deel van de vrijheidsstraf voorwaardelijk is, of als de rechter heeft gelast dat een voorwaardelijke straf alsnog wordt uitgevoerd omdat een voorwaarde niet werd nageleefd. Ook een vreemdeling zonder rechtmatig verblijf in Nederland in de zin van artikel 8, onder a tot en met e en l, van de Vreemdelingenwet 2000 komt niet in aanmerking. Voor die laatste groep biedt artikel 6:2:4 Sv wel de mogelijkheid van strafonderbreking voor onbepaalde tijd.

Waarop de beslissing let

Bij de beslissing worden in ieder geval betrokken: in hoeverre de veroordeelde door zijn gedrag heeft laten zien dat hij geschikt is om terug te keren in de samenleving, de mogelijkheden om risico's van de invrijheidstelling te beperken en te beheersen, en de belangen van slachtoffers, nabestaanden en andere betrokkenen. Bij dat laatste telt ook mee wat de veroordeelde heeft gedaan om de schade van zijn strafbare feit te vergoeden.

Straffen uit het buitenland

Wordt een in het buitenland opgelegde vrijheidsstraf in Nederland uitgevoerd, dan kan de minister afwijken van het gewone tijdstip. V.i. kan eerder plaatsvinden als de veroordeelde in het buitenland op dat eerdere moment vrij zou zijn gekomen. V.i. kan ook later plaatsvinden, als dat latere moment eraan heeft bijgedragen dat het andere land instemde met overbrenging naar Nederland. Voor de feitelijke invrijheidstelling geldt artikel 6:2:5 Sv, dus onder meer de termijn van drie uur na een bevel.