Artikel 36j Sv: Mededelingen aan een rechtspersoon

Ook een onderneming kan verdachte zijn. Dit artikel bepaalt waar en aan wie een gerechtelijke mededeling aan een rechtspersoon wordt bezorgd, en wanneer die uitreiking geldt als betekening in persoon. Het sluit aan bij de gewone betekeningsregels, maar houdt er rekening mee dat een rechtspersoon geen woonadres heeft waar iemand de deur opendoet.

Waar de mededeling naartoe gaat

Er zijn drie plaatsen waaruit kan worden gekozen: de woonplaats van de rechtspersoon, de plaats van haar kantoor, of de woonplaats van een van de bestuurders. Die laatste mogelijkheid is er voor gevallen waarin op het opgegeven adres feitelijk niemand meer zit, bijvoorbeeld bij een lege vennootschap of een onderneming die haar activiteiten heeft gestaakt.

Aan wie mag worden uitgereikt

Betekening gebeurt door het stuk te overhandigen aan een bestuurder, of aan iemand die door de rechtspersoon is gemachtigd om zulke stukken aan te nemen. Zo'n uitreiking telt als betekening in persoon, met alle gevolgen van dien: de zaak kan worden behandeld hoewel er niemand namens de onderneming verschijnt, en termijnen om een rechtsmiddel in te stellen gaan lopen.

Aan die personen mag het stuk ook ergens anders worden overhandigd dan op een van de genoemde plaatsen. Wordt een bestuurder elders aangetroffen, dan kan de uitreiking daar plaatsvinden.

Uitreiking aan een medewerker

Lukt het niet om een bestuurder of gemachtigde te bereiken, dan kan het stuk op een van de genoemde plaatsen worden gegeven aan iemand die bij de rechtspersoon in dienst is en zich bereid verklaart het te bezorgen. Dat is geen betekening in persoon, maar wel een geldige uitreiking. De medewerker moet dus daadwerkelijk zeggen dat hij het doorgeeft; hem het stuk in de hand drukken is niet genoeg.

Een voorbeeld. Een dagvaarding wordt aangeboden op het kantooradres van een vennootschap. De bestuurder is er niet, maar een medewerker van de administratie neemt het stuk aan en zegt toe het aan de directie te geven. De uitreiking is dan geldig, maar geldt niet als in persoon. Verschijnt er niemand op de zitting, dan zal de rechter kritischer nagaan of de onderneming werkelijk op de hoogte kon zijn.

Als niemand het stuk aanneemt

Kan langs geen van deze wegen worden uitgereikt, dan geldt artikel 36l Sv: het stuk gaat terug naar de autoriteit die het heeft laten uitgaan, die vervolgens onmiddellijk een afschrift naar het vermelde adres stuurt. Artikel 36m Sv bepaalt daarnaast welke andere bepalingen over betekening ook voor rechtspersonen gelden.

In de praktijk

Voor ondernemingen is het van belang dat de gegevens in het handelsregister kloppen en dat op het kantooradres iemand aanwezig is die post herkent en doorgeleidt. Een dagvaarding die correct is uitgereikt maar intern blijft liggen, leidt tot een zitting waarop niemand verschijnt en waarop toch een beslissing kan volgen. Bestuurders doen er goed aan één persoon aan te wijzen die gerechtelijke post aanneemt en meteen doorgeeft.