Artikel 539u Sv: Meldplicht van de schipper bij ernstige misdrijven aan boord

Een schip is soms dagen van de kust verwijderd. Gebeurt daar iets ernstigs, dan mag de buitenwereld daar niet pas bij aankomst van horen. Dit artikel legt de schipper daarom een meldplicht op: hij informeert de officier van justitie onverwijld en op de snelst mogelijke manier.

Welke misdrijven gemeld moeten worden

Niet elk feit valt eronder. Het gaat om misdrijven die aan boord zijn begaan en die tot een van deze gevolgen hebben geleid:

• De veiligheid van het vaartuig of van de opvarenden is in gevaar gebracht.
• Iemands dood is veroorzaakt door het misdrijf, of het nu een opvarende of iemand anders betreft.
• Iemand heeft zwaar lichamelijk letsel opgelopen, zoals blijvend letsel of letsel dat ingrijpende behandeling vergt.

Bij lichtere feiten geldt deze plicht niet. Die kunnen wel in het register van artikel 539v Sv terechtkomen, maar leiden niet tot een onmiddellijke melding.

Wanneer en hoe

"Onverwijld en op de snelst mogelijke wijze" laat weinig ruimte. De schipper wacht niet tot de eerstvolgende haven en niet tot het rapport af is; hij gebruikt het snelste middel dat hij aan boord heeft.

Bij die melding gelden dezelfde eisen als in artikel 539b Sv, derde lid. Hij geeft dus voor zover mogelijk de personalia en de nationaliteit van de verdachte door, en ook zijn eigen gegevens en de andere feiten die ertoe doen. Vervolgens probeert hij zo snel mogelijk aanwijzingen van de officier van justitie te krijgen over wat er moet gebeuren, en die aanwijzingen volgt hij op.

Ook op een installatie ter zee

De regeling reikt verder dan schepen. Onder vaartuig valt hier ook een installatie ter zee die op grond van artikel 136a Sv, tweede lid, is aangewezen, zoals een boorplatform. Een misdrijf dat daar wordt begaan, geldt dan als een misdrijf aan boord, en degene die er de leiding heeft, heeft dezelfde meldplicht als een schipper.

Dat sluit een gat. Zonder deze uitbreiding zou een ernstig incident op een platform buiten het bereik van deze regeling vallen, terwijl de afstand tot de wal en het isolement daar hetzelfde zijn.

Een voorbeeld. Tijdens een ruzie op een vrachtschip raakt een bemanningslid ernstig gewond en moet hij worden gestabiliseerd in de scheepshut. De schipper belt of mailt meteen de officier van justitie, geeft door wie erbij betrokken zijn en vraagt wat hij verder moet doen.

In de praktijk

Voor het slachtoffer is deze melding vaak het begin van het strafrechtelijk traject: pas daarna kan de officier van justitie beslissen over aanhouding, onderzoek en overlevering. Voor de verdachte betekent het dat zijn gegevens al bij de officier van justitie liggen voordat het schip aanlegt. Vraag daarom zo vroeg mogelijk om een advocaat; over de zaak zelf hoeft u niets te verklaren.