Artikel 571 Sv: Wat mediation in een strafzaak inhoudt

Naast de gewone strafrechtelijke afdoening kent de wet een weg waarin verdachte en slachtoffer zelf met elkaar in gesprek gaan. Dit artikel omschrijft wat daaronder wordt verstaan: bemiddeling tussen die twee onder begeleiding van een mediator, gericht op herstel, waarbij de gemaakte afspraken in een overeenkomst kunnen worden vastgelegd.

Wat mediation is

De kern is het gesprek. Anders dan op een zitting, waar iedereen tegen de rechter praat, praten hier de betrokkenen met elkaar. De mediator leidt dat gesprek en kiest geen partij; hij oordeelt niet over schuld en legt geen straf op.

Bemiddeling werkt alleen als beide betrokkenen daaraan willen meedoen. Een slachtoffer dat er niet aan toe is, hoort niet in zo'n gesprek te worden geduwd, en een verdachte die alleen komt om strafvermindering te scoren, brengt niemand verder.

Wat herstel kan inhouden

De wet spreekt van afspraken voor herstel, zonder die in te vullen. In de praktijk lopen die uiteen: uitleg geven over wat er is gebeurd, excuses aanbieden, schade vergoeden, afspreken elkaar te mijden, of iets doen om de gevolgen ongedaan te maken.

Die afspraken kunnen in een overeenkomst worden vastgelegd. Dat is verstandig: het maakt achteraf controleerbaar wat is afgesproken, en het is die vastlegging waarop de officier van justitie en de rechter zich later kunnen baseren.

Wat de officier van justitie en de rechter ermee doen

Zijn er herstelafspraken gemaakt, dan houden de officier van justitie en de rechter daarmee rekening bij de behandeling van de strafzaak. Dat is geen vrijblijvende aanmoediging: het staat in de wet.

Tegelijk betekent het niet dat de zaak daarmee automatisch van tafel is. Rekening houden met afspraken kan leiden tot een lagere eis, een andere strafsoort of, in de gevallen die artikel 573 Sv regelt, tot beëindiging van de zaak. Wat er precies gebeurt, hangt af van de ernst van het feit en van wat er is afgesproken en nagekomen.

Een voorbeeld. Na een uit de hand gelopen ruzie tussen buren volgt een dagvaarding. In een bemiddelingsgesprek maken beiden afspraken over het herstellen van de schade aan een deur en over hoe zij voortaan met elkaar omgaan. Die afspraken worden vastgelegd en komen in het dossier terecht.

In de praktijk

Voor het slachtoffer is dit een mogelijkheid, geen verplichting. U bepaalt zelf of u een gesprek wilt en wat u wilt bespreken; u kunt zich laten bijstaan.

Voor de verdachte geldt dat deelname iets van u vraagt. Het gesprek gaat over wat er is gebeurd en over wat u daaraan kunt doen. Bespreek vooraf met uw advocaat wat u wilt en kunt toezeggen, want gemaakte afspraken worden geacht te worden nagekomen en spelen later een rol in de strafzaak.