Artikel 567 Sv: De beeld- of geluidsopname als wettig bewijsmiddel

De strafrechter mag niet zomaar alles voor het bewijs gebruiken. De wet somt op welke soorten bewijsmiddelen zijn erkend, en wat daar niet onder valt kan geen bouwsteen van een bewezenverklaring zijn. Dit artikel voegt aan die opsomming een categorie toe: de opname van beeld, geluid, of beeld en geluid.

Het gesloten stelsel van bewijsmiddelen

Artikel 339 Sv, eerste lid, noemt de erkende bewijsmiddelen: de eigen waarneming van de rechter, verklaringen van de verdachte, van een getuige en van een deskundige, en schriftelijke bescheiden. Die opsomming is limitatief bedoeld.

Zonder dit artikel moet beeldmateriaal daarom worden ingepast in een bestaande categorie, bijvoorbeeld door het uit te werken in een proces-verbaal of door de rechter ter zitting naar de beelden te laten kijken. Waar dit artikel geldt, is dat niet nodig: de opname is zelf een wettig bewijsmiddel. Let wel: op grond van artikel 575 Sv kan zijn bepaald dat dit artikel alleen in bepaalde arrondissementen en ressorten wordt toegepast.

Wat dit wel en niet betekent

Erkenning als bewijsmiddel zegt alleen iets over de vraag of de rechter het materiaal in beginsel mág gebruiken. Het zegt niets over de vraag of hij het ook overtuigend vindt. De rechter beoordeelt nog steeds wat er te zien of te horen is, hoe betrouwbaar de opname is en wat zij precies aantoont.

Ook blijven de gewone regels van de zitting gelden. Materiaal dat op de zitting niet is vertoond of afgespeeld en waarvan ook de korte inhoud niet is meegedeeld, mag niet ten nadele van de verdachte meewegen. Artikel 565 Sv regelt dat voor opnamen.

Wat de verdediging hiermee kan

Dat een opname bewijs kan zijn, werkt twee kanten op. Beelden kunnen belastend zijn, maar zij kunnen ook laten zien dat het anders is gegaan dan in een proces-verbaal staat, of dat iemand op dat moment ergens anders was.

Vraag daarom altijd of er opnamen zijn en of ze compleet in het dossier zitten. Een fragment van tien seconden kan een heel ander beeld geven dan dezelfde opname met de twee minuten ervoor.

Een voorbeeld. U wordt verweten dat u als eerste hebt geslagen. Op camerabeelden uit een winkelstraat is te zien wat er in de minuut daarvoor gebeurde. Die opname kan als zelfstandig bewijsmiddel dienen, zowel voor de vaststelling van wat er is gebeurd als voor een beroep op noodweer.

In de praktijk

Denk aan de volgende punten als er opnamen in uw zaak zijn:

• Vraag naar het volledige materiaal. Niet alleen het fragment dat het openbaar ministerie heeft geselecteerd.
• Let op de kwaliteit. Slechte beelden of onverstaanbaar geluid maken een conclusie niet betrouwbaarder.
• Laat het tonen op zitting. Wat niet is vertoond of afgespeeld en waarvan ook de korte inhoud niet is meegedeeld, kan de rechtbank niet ten nadele van u gebruiken. Bovendien kunt u alleen zo goed op de beelden reageren.