Artikel 552fa Sv: Vernietiging van ontoegankelijk gemaakte gegevens

Tijdens een opsporingsonderzoek kunnen gegevens op een server of ander geautomatiseerd werk ontoegankelijk worden gemaakt, zodat er niemand meer bij kan. Dat is een tijdelijke maatregel. Dit artikel regelt de stap daarna: de rechter kan bij een afzonderlijke beschikking bevelen dat die gegevens definitief worden vernietigd.

Wanneer vernietiging mag

De wet stelt twee eisen die allebei vervuld moeten zijn. Het moet gaan om gegevens met betrekking tot welke of met behulp waarvan een strafbaar feit is begaan. En de vernietiging moet noodzakelijk zijn om nieuwe strafbare feiten te voorkomen.

Die tweede eis is de zwaarste. Vernietiging is onomkeerbaar, en daarom mag zij niet dienen als straf achteraf of als opruimactie. Er moet een reëel vooruitzicht zijn dat de gegevens opnieuw voor strafbare feiten zouden worden gebruikt als ze zouden terugkeren.

Wie beslist en hoe

De rechter beslist, en alleen op vordering van de officier van justitie. Uit de schakelbepaling in het derde lid volgt welk gerecht bevoegd is, dat de behandeling in het openbaar plaatsvindt, dat de beschikking wordt betekend en dat er beroep in cassatie openstaat binnen veertien dagen. Voor de belanghebbende loopt die termijn vanaf de betekening.

De beheerder van het geautomatiseerd werk waarin de gegevens zijn of waren opgeslagen, krijgt een afschrift van de vordering betekend. Zo weet degene die de opslag beheert dat er een beslissing aankomt en kan hij zijn standpunt geven.

Als de vordering wordt afgewezen

Wijst het gerecht de vordering af, dan blijft het niet bij een halve uitkomst. De rechter gelast dan dat de gegevens weer ter beschikking van de beheerder worden gesteld. De ontoegankelijkmaking eindigt dus en de beheerder kan weer over de gegevens beschikken.

Een voorbeeld. Op een server van een hostingbedrijf staat materiaal waarmee strafbare feiten zijn gepleegd. Dat deel van de opslag is tijdens het onderzoek ontoegankelijk gemaakt. De officier van justitie vordert vernietiging omdat het materiaal anders opnieuw zou worden verspreid. Het hostingbedrijf krijgt de vordering betekend, verschijnt op de openbare zitting en voert aan dat er ook gewone klantgegevens tussen zitten. De rechter kan de vordering dan geheel of gedeeltelijk afwijzen en die gegevens weer vrijgeven.

In de praktijk

Voor beheerders en gebruikers is dit een ingrijpende bevoegdheid, want anders dan bij een voorwerp valt er na vernietiging niets meer terug te geven. Daarom is het verstandig om te reageren zodra de vordering wordt betekend.

• Kijk waar de vordering precies op ziet. Vaak gaat het om een afgebakend deel van de opslag, niet om alles.
• Voer aan wat er niet onder valt. Gegevens die niets met het feit te maken hebben, horen niet mee vernietigd te worden.
• Let op de termijn. Beroep in cassatie moet binnen veertien dagen na de betekening worden ingesteld.