- De belanghebbenden kunnen zich schriftelijk beklagen over inbeslagneming, over het gebruik van in beslag genomen voorwerpen, over het uitblijven van een last tot teruggave, over het al dan niet toepassen van de in artikel 116, vierde lid, neergelegde bevoegdheid, over de vordering van gegevens, over het bevel toegang te verschaffen tot een geautomatiseerd werk of delen daarvan, tot een gegevensdrager of tot versleutelde gegevens dan wel kennis omtrent de beveiliging daarvan ter beschikking te stellen, over de kennisneming of het gebruik van gegevens, vastgelegd tijdens een doorzoeking of op vordering verstrekt, over de kennisneming of het gebruik van gegevens, opgeslagen, verwerkt of overgedragen door middel van een geautomatiseerd werk en vastgelegd bij een onderzoek in zodanig werk, over de kennisneming of het gebruik van gegevens als bedoeld in de artikelen 100, 101 en 114, over de vordering gegevens te bewaren en beschikbaar te houden, alsmede over de ontoegankelijkmaking van gegevens, aangetroffen in een geautomatiseerd werk, bedoeld in de artikelen 125o en 126cc, vijfde lid, de opheffing van de desbetreffende maatregelen of het uitblijven van een last tot zodanige opheffing. De belanghebbenden kunnen zich voorts schriftelijk beklagen over een bevel tot het ontoegankelijk maken van gegevens, bedoeld in artikel 125p. Over het beklag, bedoeld in de vorige volzin, beslist het gerecht zo spoedig mogelijk.
- De belanghebbenden kunnen schriftelijk verzoeken om vernietiging van gegevens, vastgelegd tijdens een doorzoeking of op vordering verstrekt.
- Het klaagschrift of het verzoek wordt zo spoedig mogelijk na de inbeslagneming van de voorwerpen of de kennisneming of ontoegankelijkmaking van de gegevens of het bevel, bedoeld in de artikelen 125k en 125p, ingediend ter griffie van het gerecht in feitelijke aanleg, waarvoor de zaak wordt vervolgd of het laatst werd vervolgd. Het klaagschrift of het verzoek is niet ontvankelijk indien het is ingediend op een tijdstip waarop drie maanden zijn verstreken sedert de vervolgde zaak tot een einde is gekomen.
- Indien een vervolging niet of nog niet is ingesteld wordt het klaagschrift of het verzoek zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen twee jaren na de inbeslagneming, kennisneming of ontoegankelijkmaking ingediend ter griffie van de rechtbank van het arrondissement, binnen hetwelk de inbeslagneming, kennisneming of ontoegankelijkmaking is geschied of het bevel, bedoeld in de artikelen 125k en 125p, is gegeven. De rechtbank is bevoegd tot afdoening tenzij de vervolging mocht zijn aangevangen voordat met de behandeling van het klaagschrift of het verzoek een aanvang kon worden gemaakt. In dat geval zendt de griffier het klaagschrift of het verzoek ter afdoening aan het gerecht, bedoeld in het vorige lid.
- De griffier van het gerecht dat tot afdoening bevoegd is, zendt aan degene bij wie het voorwerp is in beslag genomen, indien hij noch de klager is, noch afstand van het voorwerp heeft gedaan, en zijn adres bekend is, onverwijld een afschrift van het klaagschrift en deelt hem mee dat hij zijnerzijds een klaagschrift kan indienen. Op last van de voorzitter van het gerecht stelt de griffier tevens andere belanghebbenden van het klaagschrift in kennis, hun de gelegenheid biedende hetzij zelf binnen een in de kennisgeving te vermelden termijn een klaagschrift in te dienen, betrekking hebbend op hetzelfde voorwerp of dezelfde gegevens, hetzij tijdens de behandeling van het klaagschrift te worden gehoord. In het laatste geval geldt de kennisgeving als oproeping.
- Het klaagschrift van de belanghebbenden, anderen dan de verdachte, gewezen verdachte of veroordeelde, kan langs elektronische weg worden overgedragen met behulp van een bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen elektronische voorziening.
- De behandeling van het klaagschrift of het verzoek door de raadkamer vindt plaats in het openbaar.
- Indien het klaagschrift is ingediend door een persoon met de bevoegdheid tot verschoning als bedoeld in artikel 218 beslist het gerecht binnen dertig dagen na ontvangst van het klaagschrift.
- Indien het beklag, bedoeld in het eerste lid, betrekking heeft op de uitvoering van een verzoek om rechtshulp van een vreemde staat, beslist het gerecht binnen dertig dagen na ontvangst van het klaagschrift.
- Acht het gerecht het beklag of het verzoek gegrond, dan geeft het de daarmede overeenkomende last.
- Acht het gerecht het beklag, bedoeld in het eerste lid, tweede volzin, gegrond, dan kan het het bevel geheel of gedeeltelijk opheffen.
←
Terug 552 · Toegang tot plaatsen van handelaren in gebruikte goederen
Verder 552ab · Beklag van derden tegen een strafbeschikking of schikking over hun voorwerpen
→
Artikel 552a Sv: Beklag over inbeslagneming en het gebruik van gegevens
Beklag over inbeslagneming en het gebruik van gegevens
Wettekst
Toelichting
Wie zijn spullen kwijt is aan een strafrechtelijk beslag, of van wie gegevens zijn gevorderd of ingezien, kan daarover naar de rechter. Dit artikel is de centrale klachtregeling daarvoor. Een belanghebbende dient een klaagschrift in bij het gerecht, de raadkamer behandelt dat in het openbaar, en vindt de rechter de klacht gegrond, dan geeft hij de last die daarbij hoort — meestal een last tot teruggave.
Waarover je kunt klagen
- Beslag op voorwerpen: de inbeslagneming zelf, het gebruik dat van de voorwerpen wordt gemaakt, en het uitblijven van een last tot teruggave.
- Bewaring bij de vermoedelijke rechthebbende: het al dan niet toepassen van de bevoegdheid uit artikel 116 Sv, vierde lid. Daarmee kan een voorwerp alvast in bewaring worden gegeven aan degene die redelijkerwijs als rechthebbende geldt, in afwachting van teruggave, en alleen als de beslagene het kennelijk door een strafbaar feit aan die rechthebbende heeft onttrokken of onttrokken hield.
- Gegevens: het vorderen van gegevens, het bevel om toegang te geven tot een computer of gegevensdrager of om versleutelde gegevens te ontsleutelen, het kennisnemen of gebruiken van gegevens die bij een doorzoeking of een onderzoek in een computer zijn vastgelegd of op vordering zijn verstrekt, en het kennisnemen of gebruiken van post en andere berichten die aan een vervoerder waren toevertrouwd, waarover de artikelen 100, 101 en 114 Sv gaan.
- Bewaren en ontoegankelijk maken: de vordering om gegevens te bewaren en beschikbaar te houden, en de ontoegankelijkmaking van gegevens en het uitblijven van de opheffing daarvan.
Daarnaast staat beklag open tegen een bevel om gegevens ontoegankelijk te maken op grond van artikel 125p Sv; daarover beslist het gerecht zo spoedig mogelijk, en verklaart het de klacht gegrond, dan kan het dat bevel geheel of gedeeltelijk opheffen. Los daarvan kan een belanghebbende schriftelijk vragen om vernietiging van gegevens die bij een doorzoeking zijn vastgelegd of op vordering zijn verstrekt.
Waar en binnen welke termijn
Loopt er een strafzaak, dan gaat het klaagschrift naar de griffie van het gerecht in feitelijke aanleg waar de zaak wordt of het laatst werd vervolgd. Dien het zo snel mogelijk in: is de vervolgde zaak geëindigd en zijn er daarna drie maanden verstreken, dan is het klaagschrift niet-ontvankelijk. Is er geen vervolging, dan gaat het naar de rechtbank van het arrondissement waar het beslag is gelegd of de gegevens zijn ingezien, en geldt een uiterste termijn van twee jaar.
Wie meepraat
De griffier stuurt een afschrift van het klaagschrift naar degene bij wie het voorwerp in beslag is genomen, als die niet zelf de klager is en geen afstand heeft gedaan, met de mededeling dat ook hij kan klagen. Andere belanghebbenden kunnen op last van de voorzitter worden ingelicht: zij mogen zelf binnen een genoemde termijn een klaagschrift indienen of tijdens de behandeling worden gehoord. Zo kunnen concurrerende aanspraken op hetzelfde voorwerp in één keer op tafel komen.
Behandeling en beslissing
De raadkamer behandelt het klaagschrift in het openbaar. Voor twee gevallen stelt de wet een beslistermijn van dertig dagen na ontvangst: als de klager een verschoningsgerechtigde is, en als het beklag gaat over de uitvoering van een rechtshulpverzoek van een andere staat. Acht het gerecht de klacht gegrond, dan geeft het de daarbij passende last. Belanghebbenden die niet de verdachte, gewezen verdachte of veroordeelde zijn, kunnen hun klaagschrift ook elektronisch indienen via de daarvoor aangewezen voorziening.
Een voorbeeld: bij een doorzoeking wordt een auto meegenomen die op naam van een leasemaatschappij staat. Zowel de bestuurder als de leasemaatschappij kan een klaagschrift indienen; de raadkamer beoordeelt of het belang van het onderzoek nog voortduring van het beslag eist en aan wie het voertuig moet worden teruggegeven.
In de praktijk
Schrijf in het klaagschrift concreet welk voorwerp of welke gegevens het betreft, waarom u belanghebbende bent en wat u vraagt. Wacht niet af tot de strafzaak klaar is, want de termijnen lopen door. Tegen de beslissing van de raadkamer staat cassatie open volgens artikel 552d Sv.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer mag conservatoir beslag voortduren?
De Hoge Raad zet uiteen hoe de rechter een klacht van de beslagene tegen een beslag op grond van dit artikel moet beoordelen: hij gaat na of het belang van de strafvordering het voortduren van het beslag eist, en zo niet, dan beveelt hij teruggave aan degene bij wie het voorwerp is weggenomen, tenzij een ander redelijkerwijs als rechthebbende moet worden beschouwd. Dat belang hangt samen met de doelen waarvoor dit artikel beslag toelaat: de waarheidsvinding, ook in de zaak van iemand anders dan de klager, en het aantonen van wederrechtelijk verkregen voordeel. Het belang eist het voortduren ook wanneer niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter later verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer beveelt; die maatstaf blijft staan, maar de Hoge Raad stelt zijn rechtspraak bij over de toetsing aan proportionaliteit en subsidiariteit, waarbij het tijdsverloop sinds de beslaglegging gewicht krijgt. Het beroep wordt verworpen.
-
Welke termijn geldt voor een klaagschrift over beslag?
Voor de termijn waarbinnen over een conservatoir beslag kan worden geklaagd, is beslissend of de ontnemingszaak tot een einde is gekomen. De Hoge Raad beslist dat, als op de vordering al onherroepelijk is beslist terwijl de veroordeling dat nog niet is, de ontnemingszaak pas eindigt op het moment waarop ook die veroordeling onherroepelijk wordt. Hij wijst daarbij erop dat de uitspraak op de vordering pas dan kan worden tenuitvoergelegd en dat zij van rechtswege vervalt zodra vaststaat dat de veroordeling uitblijft. Het hof had de verkeerde termijn toegepast; de Hoge Raad vernietigde de beschikking en verklaarde het klaagschrift zelf niet-ontvankelijk.
-
Kun je klagen over een vordering om gegevens te verstrekken?
Wie gegevens moet afstaan aan een opsporingsambtenaar kan daarover klagen, ook over de kennisneming of het gebruik ervan, en kan vernietiging vragen. De Hoge Raad oordeelt dat die weg ook openstaat als de gegevens al zijn verstrekt, en dat het klaagschrift er niet aan in de weg staat dat de gegevens intussen voor het onderzoek worden gebruikt. Omdat het onderzoek in raadkamer kort en voorlopig is, mag de rechter in beginsel afgaan op de mededeling van de officier van justitie dat de klager geen verdachte is. Het beroep wordt verworpen.
-
Waartegen richt het beklag van een geheimhouder zich?
De Hoge Raad zet de procedure uiteen die geldt wanneer een plaats wordt doorzocht om daar opgeslagen gegevens vast te leggen. Omdat art. 98 Sv dan van overeenkomstige toepassing is, beslist de rechter-commissaris bij beschikking of het vastleggen en het kennisnemen van die gegevens is toegestaan, en staat tegen die beschikking beklag open bij het gerecht waar de zaak wordt vervolgd. Is een selectie van digitale stukken nodig geweest, dan kan bij de beoordeling van dat beklag ook worden betrokken of bij die selectie onder leiding van de rechter-commissaris het verschoningsrecht voldoende was gewaarborgd. De beschikking werd vernietigd voor zover de rechtbank op een verzoek tot vernietiging van gegevens niet had beslist.
-
Wanneer is iemand geen belanghebbende meer bij het beslag?
Een derde die stelt eigenaar te zijn kan klagen over het uitblijven van een last tot teruggave. De Hoge Raad laat het oordeel in stand dat de klager niet langer belanghebbende was, omdat hij tegenover de verbalisanten had verklaard de auto niet meer terug te willen hebben en daarmee zijn eigendom had prijsgegeven. Zo'n afstand van eigendom is vormvrij; dat de klager zijn verklaring niet had ondertekend, maakt dat niet anders. Het beroep wordt verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.