Artikel 549 Sv: Geen beroep tegen afwijzing van een vordering van de officier

Deze bepaling gaat over rechtsmiddelen, en wel over het ontbreken daarvan. Wijst de rechter een vordering af die de officier van justitie op grond van deze titel heeft gedaan, dan staat daartegen geen beroep open. De beslissing is daarmee meteen definitief en de verdachte hoeft niet af te wachten of het openbaar ministerie er nog iets tegen onderneemt.

Om welke beslissingen het gaat

Het gaat om vorderingen die horen bij de spoedregeling voor ordeverstoringen: de officier van justitie draagt de zaak voor bij de rechter-commissaris en vraagt om maatregelen tegen een verdachte die op heterdaad is betrapt bij een feit waardoor de openbare orde ernstig is aangetast. Vindt de rechter-commissaris dat er geen grond is voor bevelen of voor inverzekeringstelling, dan is daarmee de kous af.

Wat dit voor de verdachte betekent

Voor de verdachte is dit een belangrijke waarborg. Wordt de vordering afgewezen, dan volgt vrijlating en blijft die vrijlating in stand. Er komt geen tweede ronde bij een hogere rechter waarin alsnog een vrijheidsbenemende ordemaatregel kan worden opgelegd. Dat past bij het karakter van deze titel: snel ingrijpen als het echt nodig is, en snel loslaten als het dat niet is.

Geen wederkerigheid, en waarom

De verdachte staat er anders voor. Hij kan wél in hoger beroep tegen een bevel tot inverzekeringstelling, langs de weg van artikel 545 Sv, en hij kan om opheffing of vrijlating vragen op grond van artikel 546 Sv. Die ongelijkheid is bewust: rechtsmiddelen zijn er hier vooral om vrijheidsbeneming te beperken, niet om haar alsnog te krijgen.

Het artikel sluit alleen beroep uit tegen de afwijzing. De gewone strafzaak over het feit zelf gaat daar niet in mee. De officier van justitie kan de verdachte nog steeds vervolgen en dagvaarden, en de zittingsrechter oordeelt dan zelfstandig over het feit en over eventuele straf of maatregel.

Een voorbeeld: na een vechtpartij vordert de officier van justitie een gebiedsverbod met zekerheidstelling. De rechter-commissaris vindt de bezwaren te licht en het gevaar voor herhaling onvoldoende, en wijst de vordering af. De verdachte gaat naar huis; het openbaar ministerie kan die beslissing niet aan een hogere rechter voorleggen, maar wel besluiten hem te vervolgen.

In de praktijk

Wie voorgeleid wordt, hoort te weten dat de beslissing van de rechter-commissaris hier het eindpunt is als de vordering wordt afgewezen. Het is dus zinvol dat de raadsman op dat moment alles aanvoert wat het gevaar voor herhaling relativeert: de zitting bij de rechter-commissaris is niet slechts een tussenstap, maar de plek waar het over de ordemaatregel wordt beslist.