Artikel 539r Sv: Inzage vorderen van bescheiden en het weigeren daarvan

Onderzoek buiten het rechtsgebied van een rechtbank draait vaak om papieren: scheepsdocumenten, vrachtbrieven, administratie, logboeken. Dit artikel geeft opsporingsambtenaren de bevoegdheid inzage van zulke stukken te vorderen, en maakt tegelijk een uitzondering voor mensen met een beroepsgeheim.

Wat de bevoegdheid inhoudt

Opsporingsambtenaren kunnen op elk moment inzage vorderen van bescheiden. Het gaat om inzien, niet automatisch om meenemen: voor het inbeslagnemen van voorwerpen geldt artikel 539p Sv met zijn eigen voorwaarden.

De bevoegdheid komt hier toe aan opsporingsambtenaren. De commandant, de schipper en de gezagvoerder worden in dit artikel niet genoemd; zij ontlenen hun bevoegdheden aan de andere bepalingen van deze titel.

De grens: wat redelijkerwijs nodig is

Inzage kan worden gevorderd van de stukken waarvan naar het redelijk oordeel van de opsporingsambtenaar inzage nodig is voor zijn taak. Daar zit een dubbele rem in. Er moet een verband zijn met het werk dat hij doet, en zijn oordeel daarover moet redelijk zijn — het is geen vrijbrief om alle papieren aan boord door te nemen.

In de praktijk betekent dat een gerichte vordering: welke stukken, en waarom die stukken.

Wie mag weigeren

Mensen die uit hoofde van hun stand, beroep of ambt tot geheimhouding verplicht zijn, mogen inzage weigeren van stukken of delen daarvan waarop hun geheimhoudingsplicht ziet. Denk aan een arts, een advocaat of een geestelijke.

Die weigering beschermt niet de geheimhouder zelf, maar degene die zich tot hem heeft gewend. Wie een arts iets vertelt, moet erop kunnen vertrouwen dat dat vertrouwelijk blijft, ook als het gesprek toevallig aan boord van een schip plaatsvond.

De weigering reikt niet verder dan het geheim. Stukken die niets met de vertrouwensrelatie te maken hebben — bijvoorbeeld de eigen reisdocumenten van de arts — vallen er niet onder. Daarom kan de weigering ook per document of per gedeelte gelden.

Een voorbeeld. Bij onderzoek naar een incident op een schip wil een opsporingsambtenaar de scheepsadministratie inzien. Dat mag, voor zover die stukken met het onderzoek te maken hebben. Vraagt hij ook het aantekeningenboekje van de scheepsarts over consulten met bemanningsleden, dan kan de arts inzage daarvan weigeren.

In de praktijk

Wordt inzage van u gevorderd, vraag dan waarom de stukken nodig zijn en laat noteren welke stukken u hebt getoond. Ook dit optreden hoort in een proces-verbaal terecht te komen.

Bent u geheimhouder, dan is het verstandig uw weigering te motiveren met een beroep op uw beroepsgeheim, zonder inhoudelijk prijs te geven wat u juist beschermt. Twijfelt u over de reikwijdte, dan is overleg met een advocaat de aangewezen weg.