Artikel 539q Sv: Teruggave van een voorwerp voordat het bij de bewaarder komt

Niet alles wat buiten het rechtsgebied van een rechtbank in beslag wordt genomen, hoeft ook echt vastgehouden te worden. Dit artikel geeft de officier van justitie de mogelijkheid een voorwerp snel terug te laten geven, zolang het nog niet bij de bewaarder is ondergebracht.

Het moment waarop het kan

De bevoegdheid geldt alleen in de fase daarvóór. Zodra het voorwerp onder de hoede van de bewaarder is gesteld, loopt de teruggave langs de gewone weg van de regeling over inbeslagneming. Dit artikel is dus bedoeld voor de tussenperiode waarin het voorwerp nog aan boord ligt of onderweg is.

Dat is precies de fase waarin snel handelen zin heeft. Blijkt een tas of een telefoon bij nader inzien niets met de zaak te maken te hebben, dan hoeft die niet eerst de hele weg naar Nederland af te leggen om daarna te worden teruggegeven.

Wie beslist en tot wie de last zich richt

De beslissing is van de officier van justitie. Hij richt zijn last tot teruggave tot degene die het voorwerp op dat moment onder zich heeft: een opsporingsambtenaar, de commandant, de schipper of de gezagvoerder van het luchtvaartuig.

Die persoon heeft geen keuze. Hij is verplicht onmiddellijk aan de last te voldoen. Hij mag dus niet wachten tot de haven is bereikt of tot de zaak verder is uitgezocht.

Waarom dit zo strak is geregeld

Inbeslagneming grijpt in op eigendom. Wie zijn spullen kwijt is, mist misschien zijn gereedschap, zijn papieren of zijn telefoon, en juist aan boord is er geen alternatief voorhanden. Zodra de reden voor het beslag wegvalt, hoort het voorwerp zo snel mogelijk terug te gaan.

Tegelijk blijft de beslissing bij de officier van justitie liggen. De schipper of commandant kan niet op eigen houtje besluiten dat het beslag wel kan worden opgeheven; hij voert alleen uit wat hem wordt opgedragen.

Een voorbeeld. Na een incident op een schip neemt de schipper een laptop in beslag. Uit de eerste bevindingen blijkt dat het apparaat van iemand anders is dan de verdachte en niets met het feit te maken heeft. De officier van justitie geeft opdracht tot teruggave, en de schipper geeft de laptop meteen terug aan de eigenaar.

In de praktijk

Is er iets van u meegenomen dat aantoonbaar niets met de zaak te maken heeft, laat dat dan zo snel mogelijk weten en vraag of dit bij de officier van justitie wordt gemeld. Hoe eerder dat gebeurt, hoe groter de kans dat dit artikel nog kan worden gebruikt.

Is het voorwerp al bij de bewaarder, dan is deze snelle route voorbij. Uw advocaat kan u dan uitleggen langs welke weg u alsnog om teruggave kunt vragen.