Artikel 539i Sv: Overlevering van de aangehouden verdachte

Een aanhouding buiten het rechtsgebied van een rechtbank mag niet blijven hangen. Wie iemand heeft aangehouden, moet hem onverwijld overleveren aan de persoon die daarvoor in aanmerking komt. Dit artikel wijst per situatie aan wie dat is, zodat er geen twijfel bestaat en niemand langer wordt vastgehouden dan nodig.

Aan wie de verdachte gaat

• Is de officier van justitie ter plaatse? Dan levert iedereen de verdachte aan hem over.
• Is er een opsporingsambtenaar ter plaatse? Dan dragen de commandant, de schipper en de gezagvoerder van een luchtvaartuig de verdachte aan hem over.
• Heeft een opvarende of een inzittende aangehouden? Dan gaat de verdachte naar de schipper, respectievelijk naar de gezagvoerder van het luchtvaartuig.

- In de overige gevallen wordt de verdachte overgeleverd aan een opsporingsambtenaar of aan een commandant.

Hoe de regeling in elkaar zit

Twee dingen bepalen aan wie de verdachte gaat: wie hem heeft aangehouden en wie er ter plaatse is. Is de officier van justitie aanwezig, dan gaat de verdachte naar hem, ongeacht wie de aanhouding verrichtte. Is dat niet zo, dan geldt per groep een eigen regel: de commandant, de schipper en de gezagvoerder leveren over aan een opsporingsambtenaar die ter plaatse is, gewone opvarenden en inzittenden aan de schipper of de gezagvoerder, en alle anderen aan een opsporingsambtenaar of een commandant. Zo komt de verdachte zo snel mogelijk terecht bij iemand die de zaak verder kan brengen.

Voor een opvarende of een inzittende die zelf geen opsporingsambtenaar is, is de regel dus eenvoudig: doorgeven aan de schipper of de gezagvoerder, en niet zelf op onderzoek uitgaan.

Wat "onverwijld" betekent

Onverwijld wil zeggen: zonder uitstel dat niet nodig is. Op een schip midden op zee kan overlevering aan een opsporingsambtenaar feitelijk pas bij aankomst plaatsvinden; dat is geen vertraging in de zin van de wet. Wachten omdat het beter uitkomt, is dat wel.

Ondertussen loopt de klok van artikel 539k Sv door: de verdachte mag maar een beperkte tijd worden opgehouden voordat hij wordt verhoord, en daarna moet hij worden vrijgelaten tenzij de wet iets anders toestaat.

Een voorbeeld. Twee passagiers houden op een vrachtschip een medeopvarende vast die op heterdaad bij een diefstal is betrapt. Zij dragen hem meteen over aan de schipper. Die legt in een proces-verbaal vast wat er is gebeurd, en bij aankomst in de haven gaat de verdachte naar de politie.

In de praktijk

Bent u aangehouden, dan is dit het traject dat u kunt verwachten: u wordt overgedragen, er wordt een proces-verbaal opgemaakt en de officier van justitie wordt geïnformeerd. Vraag om een advocaat zodra dat kan; over de zaak zelf hoeft u niets te verklaren.

Voor bemanning en commandanten geldt dat overlevering geen bijzaak is. Blijft een verdachte onnodig lang bij degene die hem aanhield, dan kan dat later een punt worden bij de beoordeling van het onderzoek.