Artikel 539 Sv: Schadevergoeding na een geslaagde herziening

Wordt na herziening een onherroepelijke veroordeling vernietigd en volgt daarop geen straf of maatregel, dan staat vast dat iemand een straf heeft ondergaan die hij niet had moeten ondergaan. Dit artikel regelt de vergoeding daarvan, en ook de terugbetaling van wat hij aan het slachtoffer heeft voldaan.

Vergoeding voor de ondergane straf

Op verzoek van de gewezen verdachte of van zijn erfgenamen wordt een schadevergoeding toegekend voor de ondergane straf of vrijheidsbenemende maatregel. Dat kan gaan om jaren gevangenisstraf, maar ook om een maatregel waarbij iemand van zijn vrijheid was beroofd.

De toekenning is niet onbegrensd: zij vindt plaats voor zover daarvoor naar het oordeel van de rechter gronden van billijkheid zijn. Voor het overige verloopt alles langs de artikelen 533 tot en met 536 Sv: het verzoek, de behandeling, de maatstaf, de verrekening en de uitbetaling door de griffier.

Ook de voorfase telt mee

Het tweede lid trekt dezelfde regeling door naar de ondergane verzekering en de ondergane voorlopige hechtenis. Ook de tijd die iemand vóór zijn veroordeling vastzat, komt dus voor vergoeding in aanmerking. Voor wie jaren geleden werd aangehouden, kan dat een aanzienlijke periode zijn.

Wat al aan de benadeelde partij is betaald

Bij de vernietigde uitspraak kan de gewezen verdachte zijn veroordeeld tot vergoeding van de schade van een benadeelde partij. Heeft hij die schadevergoeding betaald, dan kan bij de uitspraak in herziening worden bepaald dat wat hij betaalde aan hem wordt vergoed. Die kosten komen ten laste van de staatskas.

Datzelfde geldt voor de proceskosten die hij aan de benadeelde partij heeft betaald. Het vierde lid verklaart de regeling daarop van overeenkomstige toepassing.

Belangrijk daarbij: het geld komt van de staat en niet van het slachtoffer. Wie destijds een vergoeding heeft ontvangen, wordt door deze bepaling dus niet aangesproken om dat bedrag terug te betalen.

Een voorbeeld. Na jaren komt via herziening vast te staan dat een veroordeling niet in stand kan blijven, en er volgt geen straf. De gewezen verdachte verzoekt om vergoeding van de tijd die hij in voorlopige hechtenis en daarna in de gevangenis heeft doorgebracht. Ook het bedrag dat hij destijds aan de benadeelde partij heeft betaald, wordt hem vergoed.

In de praktijk

Verzamel de stukken uit de oude zaak: de vernietigde uitspraak, de detentiegegevens en de bewijzen van betaling aan de benadeelde partij. Zonder die stukken is moeilijk vast te stellen wat er is ondergaan en betaald.

Denk daarnaast aan wat naast geld nodig is: gevolgen voor werk, gezondheid en registraties lossen zich niet vanzelf op. Bespreek met uw advocaat welke stappen daarvoor apart moeten worden gezet.