Artikel 514 Sv: Berusten in de wraking door de rechter zelf

Een rechter die is gewraakt, hoeft het niet op een procedure te laten aankomen. Dit korte artikel geeft hem de mogelijkheid om in de wraking te berusten: hij aanvaardt het verzoek, trekt zich uit de zaak terug en laat de behandeling aan een ander over.

Wat berusten betekent

Berusten is geen erkenning dat de rechter partijdig was. Het betekent dat hij het verzoek niet wil bestrijden. Vaak is dat de verstandigste route: als er ook maar iets aan de hand is waardoor zijn onbevangenheid ter discussie kan komen te staan, is het voor iedereen beter dat een andere rechter de zaak doet.

Het gevolg is dat de wrakingskamer er niet meer aan te pas komt. Er hoeft niets te worden beslist over de gegrondheid van uw verzoek, want de rechter is al uit de zaak. De behandeling die artikel 515 Sv voorschrijft, blijft dan achterwege.

Wie erover gaat

De beslissing ligt volledig bij de rechter zelf. Niemand kan berusting afdwingen: u hebt er geen recht op en ook het openbaar ministerie kan haar niet bewerkstelligen. De rechter kan ook besluiten om niet te berusten; dan gaat het verzoek naar de meervoudige kamer die daarover beslist, en wordt hij in de gelegenheid gesteld zijn kant van het verhaal te geven.

Berust hij wel, dan wordt de zaak overgenomen. Bij een enkelvoudige kamer treedt een andere rechter in zijn plaats; bij een meervoudige kamer wordt het weggevallen lid vervangen. Dat kost tijd, omdat de zaak in beginsel opnieuw moet worden behandeld door een kamer in de nieuwe samenstelling.

Wat het voor u betekent

Voor u als verdachte is het resultaat hetzelfde als bij een toegewezen wrakingsverzoek: u krijgt een andere rechter. Het verschil zit in de weg ernaartoe. U krijgt geen beslissing waarin staat of uw bezwaar terecht was, en dus ook geen oordeel dat u in een later stadium kunt aanvoeren.

Voor het verloop van de zaak betekent het meestal een nieuwe zittingsdatum. Zit u vast, dan blijft de voorlopige hechtenis intussen gewoon lopen, tenzij daarover apart wordt beslist. Vraag uw advocaat om in dat geval te bekijken of er reden is om opheffing of schorsing te verzoeken.

Een voorbeeld. Vlak voor de zitting ontdekt de verdediging dat de rechter bestuurslid is van de vereniging die aangifte heeft gedaan. Zij wraakt hem. De rechter vindt het beter dat een ander de zaak doet en berust. De zaak wordt aangehouden en op een latere datum door een andere rechter behandeld.

In de praktijk

Een goed onderbouwd wrakingsverzoek kan hier al eindigen: de rechter berust, en er komt geen inhoudelijke wrakingszitting. Dat is een reden temeer om het verzoek concreet en zakelijk te formuleren, en om het te beperken tot wat werkelijk raakt aan de onbevangenheid van deze rechter.

Berust de rechter niet, dan is uw verzoek daarmee niet mislukt. Het gaat dan langs de gewone weg naar de meervoudige kamer, die het beoordeelt volgens de regels van artikel 515 Sv.