Artikel 513 Sv: Hoe en wanneer u een wrakingsverzoek indient

Wie een rechter wil wraken, moet dat op de juiste manier en op het juiste moment doen. Dit artikel bevat de spelregels: u dient het verzoek in zodra u de reden kent, u motiveert het, u voert alle redenen in één keer aan, en een verzoek op de zitting legt de behandeling stil.

Direct nadat u de reden kent

Het eerste lid bindt u aan een moment: het verzoek wordt gedaan zodra de feiten of omstandigheden bij u bekend zijn. U hoeft niet op de seconde te reageren; even nadenken en met uw advocaat overleggen is toegestaan. Maar wie een bekende reden laat liggen en er pas veel later mee komt, loopt het risico dat het verzoek als te laat wordt afgewezen.

Die eis heeft een reden. Zou u een bezwaar achter de hand mogen houden, dan zou u kunnen afwachten hoe de zaak zich ontwikkelt en pas wraken als het u tegenzit. De wet wil juist dat een probleem met de onpartijdigheid meteen wordt opgelost, voordat de behandeling verder gaat.

Schriftelijk, of mondeling op de zitting

Buiten de zitting doet u het verzoek schriftelijk en met redenen omkleed: u schrijft dus op welke rechter u wraakt en waarom. Tijdens de terechtzitting mag het ook mondeling, wat praktisch is als de reden zich daar pas voordoet. De griffier legt het dan vast.

Motiveren is geen formaliteit. De kamer die over uw verzoek beslist, kijkt naar wat u concreet aanvoert. Een verzoek dat niet verder komt dan de mededeling dat u geen vertrouwen in de rechter hebt, geeft die kamer niets om te toetsen.

Alles in één keer

Het derde lid verlangt dat u alle feiten en omstandigheden tegelijk voordraagt. U mag ze niet uitsmeren over meerdere verzoeken. Sluit daarop aan het vierde lid: een volgend verzoek om wraking van dezelfde rechter wordt niet in behandeling genomen, tenzij u iets aanvoert dat pas na het eerste verzoek aan u bekend is geworden.

Samen voorkomen die twee leden dat een zaak keer op keer wordt stilgelegd met steeds een nieuw argument tegen dezelfde rechter. Wat u wist, moet u meteen op tafel leggen.

Wat er met de zitting gebeurt

Doet u het verzoek ter terechtzitting, dan wordt die zitting geschorst. De gewraakte rechter houdt zich vanaf dat moment afzijdig: hij behandelt de zaak niet verder en neemt ook geen beslissingen meer. Alleen wat geen uitstel duldt, mag hij nog doen — denk aan een beslissing die niet kan wachten omdat iemand vastzit.

Een voorbeeld. Halverwege de zitting blijkt uit een opmerking van de rechter dat hij de zaak eerder in raadkamer heeft behandeld en zich daarover al inhoudelijk heeft uitgelaten. De raadsman wraakt hem meteen mondeling en noemt in één adem alle punten die hij tegen deze rechter heeft. De zitting wordt geschorst en het verzoek gaat naar een andere kamer.

In de praktijk

Bereid een wraking zo goed mogelijk voor, ook al moet het snel: noteer wat er precies is gezegd of gebeurd en op welk moment. Dat maakt het verschil tussen een verzoek dat inhoudelijk wordt beoordeeld en een verzoek dat als kennelijk ongegrond terzijde gaat.

Realiseer u ook dat u in beginsel maar één kans krijgt tegen dezelfde rechter: een volgend verzoek wordt alleen behandeld als het steunt op iets wat u pas later te weten bent gekomen. Overleg daarom met uw advocaat voordat u een verzoek doet, en zorg dat u bij het verzoek al uw bezwaren noemt.