Artikel 497 Sv: Vragen over de persoon van de jongere buiten zijn aanwezigheid

Op een jeugdzitting komt niet alleen het feit ter sprake, maar ook de jongere zelf: zijn ontwikkeling, zijn gezin, zijn problemen. Dat kan pijnlijk zijn om aan te horen. Artikel 497 Sv geeft het gerecht daarom de mogelijkheid te bepalen dat vragen over de persoonlijkheid of de levensomstandigheden van de verdachte buiten zijn aanwezigheid worden gesteld en behandeld.

Wat er buiten de jongere om kan worden besproken

Het gaat uitsluitend om vragen over zijn persoon en zijn leefomstandigheden. Denk aan bevindingen uit een rapport over psychische problematiek, over een diagnose, over wat er in het gezin speelt of over eerdere hulpverlening. Het gaat nadrukkelijk niet om de vraag of hij het feit heeft gepleegd; dat deel van de behandeling gebeurt gewoon in zijn bijzijn.

Bij zo'n beslissing kan het gerecht ook bepalen dat het openbaar ministerie of de raadsman daarover het woord voert zonder dat de jongere erbij is. Zo kan een advocaat vrijuit spreken over gevoelige omstandigheden zonder zijn cliënt daarmee in de zaal te confronteren.

Wie het kan vragen

Het gerecht kan hiertoe uit eigen beweging besluiten. Daarnaast kan het openbaar ministerie het vorderen en kunnen de verdachte zelf of zijn raadsman erom verzoeken. In de praktijk komt het verzoek vaak van de advocaat, die weet wat er in de rapportage staat en inschat wat zijn cliënt aankan.

De beslissing blijft bij de rechter. Die weegt af of bescherming van de jongere hier zwaarder weegt dan zijn aanwezigheid bij het volledige onderzoek op de zitting.

De jongere blijft niet in het ongewisse

Het artikel verklaart artikel 300 Sv, tweede lid, van overeenkomstige toepassing. Dat betekent dat de jongere na terugkeer in de zaal wordt ingelicht over wat er tijdens zijn afwezigheid is voorgevallen. Hij hoort dus wat er is besproken en kan daarop reageren.

Die tegenhanger is wezenlijk. Een verdachte mag niet worden veroordeeld op basis van een behandeling waarvan hij delen niet kent. De bescherming zit in de manier waarop het wordt besproken, niet in het achterhouden van informatie.

In de praktijk

Een voorbeeld: bij een vijftienjarige ligt een rapport waarin staat dat hij is opgegroeid in een onveilige thuissituatie en dat er sprake is van een ontwikkelingsstoornis. De advocaat vraagt of dat deel buiten zijn aanwezigheid kan worden besproken. De rechter stemt daarmee in, bespreekt het met de officier van justitie, de ouders en de raad, en vertelt de jongere daarna wat er is besproken.

Voor ouders is het goed te weten dat dit geen uitsluiting is en geen teken dat er iets voor de jongere wordt verborgen. Het is een manier om te voorkomen dat een kind in een zaal vol volwassenen zijn moeilijkste omstandigheden hardop hoort ontleden.

Wilt u dat dit gebeurt, bespreek het dan vóór de zitting met de advocaat van uw kind. Die kan het ter zitting vragen op het moment dat de persoonlijke omstandigheden aan de orde komen.