Artikel 488a Sv: Verhaalsbeslag bij een jeugdige verdachte

Het openbaar ministerie kan voorwerpen in beslag nemen om zeker te stellen dat een later op te leggen geldboete, ontnemingsmaatregel of schadevergoedingsmaatregel ook echt kan worden geïnd. Daarvoor is een machtiging nodig, die de rechter-commissaris op vordering van de officier van justitie verleent. Dit artikel bepaalt dat dit ook bij jeugdigen kan, maar onder een eigen voorwaarde.

Waar het beslag voor dient

Dit beslag is niet bedoeld om bewijs veilig te stellen en ook niet om iets aan het verkeer te onttrekken. Het dient uitsluitend om het verhaalsrecht te bewaren: er wordt vermogen vastgehouden zodat er straks iets te halen valt als de rechter een geldelijke sanctie oplegt. Het voorwerp blijft in beginsel eigendom van de betrokkene, maar hij kan er tijdelijk niet over beschikken.

Een lagere drempel bij jeugdigen

Bij volwassenen kan dit beslag alleen worden gelegd bij een misdrijf waarop een geldboete van de vijfde categorie staat (artikel 94a Sv). Voor personen die ten tijde van het feit nog geen achttien waren, ligt die drempel lager: een misdrijf waarvoor een geldboete van de vierde categorie kan worden opgelegd, is al voldoende. Dat kan zowel bij een verdenking daarvan als na een veroordeling ervoor.

Bij jongeren is dit middel dus eerder beschikbaar dan bij volwassenen. Ook bij een misdrijf met een lager boetemaximum kan vermogen worden vastgehouden met het oog op een latere geldboete, ontneming of schadevergoeding. Voor overtredingen blijft dit beslag buiten bereik.

Wat er in beslag kan worden genomen

Het gaat in beginsel om vermogensbestanddelen van de verdachte zelf: geld, een bankrekening, een scooter of andere waardevolle spullen. Beslag op een voorwerp van een ander, zoals de auto van de ouders, is niet uitgesloten, maar daarvoor moeten er aanwijzingen zijn dat het aan die ander is gaan toebehoren om verhaal te bemoeilijken. Ouders zijn niet strafrechtelijk aansprakelijk voor hun kind; wel kunnen zij langs civielrechtelijke weg met een schadeclaim te maken krijgen, maar dat staat los van dit artikel.

Een voorbeeld

Een zeventienjarige wordt verdacht van betrokkenheid bij een reeks oplichtingen waarmee een fors bedrag is verdiend. Op zijn bankrekening staat nog een deel van dat geld. Het openbaar ministerie kan daarop beslag leggen om zeker te stellen dat een latere ontnemingsmaatregel of schadevergoeding aan de slachtoffers kan worden betaald. Zijn telefoon, die alleen als bewijs van belang is, valt onder een ander soort beslag.

Wat u eraan kunt doen

Wie het niet eens is met een beslag, kan daarover klagen bij de rechtbank. Dat kan bijvoorbeeld als het beslag onnodig zwaar uitpakt of als het beslagen voorwerp helemaal niet van de verdachte is. Bij een minderjarige is het verstandig dat de advocaat dat samen met de ouders oppakt.

Houd er rekening mee dat het beslag kan voortduren tot de zaak is afgedaan. Loopt de zaak uit op een vrijspraak of wordt er geen geldelijke sanctie opgelegd, dan vervalt de grond voor het beslag en hoort het voorwerp of het geld terug te komen.