Artikel 482f Sv: Vrijheidsbeneming terwijl de herziening ten nadele loopt

Terwijl de Hoge Raad zich buigt over een aanvraag tot herziening ten nadele, is de betrokkene formeel nog altijd iemand die is vrijgesproken. Toch kan het nodig zijn hem vast te houden, bijvoorbeeld omdat hij dreigt te verdwijnen. Dit artikel maakt dat mogelijk, en bindt het meteen aan strakke grenzen.

Wie beslist en op welke gronden

De Hoge Raad kan een bevel tot gevangenneming of gevangenhouding geven, op schriftelijke vordering van het College van procureurs-generaal of uit eigen beweging. Het bevel kan alleen berusten op ernstig vluchtgevaar, blijkend uit bepaalde gedragingen of uit omstandigheden die de betrokkene persoonlijk aangaan, of op de noodzaak om de waarheid boven tafel te krijgen op een andere manier dan door zijn eigen verklaringen.

De gewone gronden voor voorlopige hechtenis, zoals het geschokte rechtsgevoel of het gevaar voor herhaling, gelden hier dus niet. Voor de rest zijn de bekende regels over voorlopige hechtenis van overeenkomstige toepassing, met inbegrip van de mogelijkheid van schorsing onder voorwaarden.

Hoe lang het bevel geldt

Het bevel blijft van kracht tot zestig dagen na de dag waarop op de herzieningsaanvraag is beslist. Die naloop geeft ruimte om de zaak, als de aanvraag slaagt, over te dragen aan de rechtbank die haar opnieuw gaat behandelen. De Hoge Raad kan het bevel intussen op elk moment schorsen of opheffen.

Als de aanvraag strandt

Wordt de herzieningsaanvraag niet-ontvankelijk of ongegrond verklaard, dan wordt de gewezen verdachte onverwijld in vrijheid gesteld. Er is dan immers niets meer dat de vrijheidsbeneming draagt: de vrijspraak staat weer onaangetast overeind.

Daar blijft het niet bij. De gewezen verdachte kan de Hoge Raad vragen hem een vergoeding ten laste van de Staat toe te kennen voor de schade die hij door de vrijheidsbeneming heeft geleden. Dat geldt zowel voor de hechtenis op grond van dit artikel als voor die tijdens het onderzoek door de rechter-commissaris. De gewone regels over schadevergoeding na voorlopige hechtenis zijn daarbij van overeenkomstige toepassing.

Een voorbeeld

Het College dient een aanvraag in nadat technisch onderzoek in een oude zaak nieuw bewijs heeft opgeleverd. De betrokkene blijkt bezig zijn vertrek naar het buitenland voor te bereiden. De Hoge Raad beveelt gevangenneming wegens ernstig vluchtgevaar. Wijst de Hoge Raad de aanvraag daarna af, dan gaat de betrokkene meteen naar buiten en kan hij om vergoeding van zijn schade vragen.

In de praktijk

Voor de gewezen verdachte is dit een ingrijpend artikel: hij kan vastzitten terwijl er nog geen nieuwe veroordeling ligt en zijn vrijspraak nog geldt. Daartegenover staan drie waarborgen. De beslissing ligt bij de hoogste rechter, de gronden zijn beperkter dan in een gewone strafzaak, en bij een mislukte aanvraag volgt zowel onmiddellijke invrijheidstelling als de mogelijkheid van schadevergoeding.

Wie hiermee te maken krijgt, doet er goed aan direct met zijn advocaat te bespreken of om schorsing van het bevel kan worden gevraagd. Dat verzoek kan tijdens de procedure worden gedaan en hoeft niet te wachten tot de Hoge Raad op de aanvraag zelf beslist.