Artikel 428 Sv: Cassatie tegen tussenbeslissingen pas bij de einduitspraak

Tijdens een strafzaak worden allerlei beslissingen genomen die de zaak niet afronden: een verzoek om een getuige te horen wordt afgewezen, het onderzoek wordt geschorst, een verweer over de geldigheid van de dagvaarding wordt verworpen. Dit korte artikel bepaalt dat u tegen zulke tussenbeslissingen niet meteen in cassatie kunt; dat kan alleen samen met het beroep tegen de einduitspraak.

Wat een einduitspraak is

Een einduitspraak is de beslissing waarmee de rechter de zaak afdoet: een vrijspraak, een ontslag van alle rechtsvervolging, een veroordeling, een niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie of een onbevoegdverklaring. Alles wat daarvóór wordt beslist en de zaak niet beëindigt, is een tussenbeslissing.

Waarom u moet wachten

De regel voorkomt dat een strafzaak telkens wordt onderbroken doordat een van de partijen een tussenbeslissing bij de hoogste rechter aanvecht. Dat zou de behandeling eindeloos rekken, terwijl vaak pas aan het eind duidelijk is of de beslissing het resultaat werkelijk heeft beïnvloed. Is de verdachte uiteindelijk vrijgesproken, dan doet de afwijzing van een onderzoekswens er niet meer toe.

Wat u dan wel doet

Uw bezwaar tegen een tussenbeslissing gaat in de regel niet verloren; het wordt bewaard. Wordt er later cassatie ingesteld tegen de einduitspraak, dan kan de klacht over die eerdere beslissing daarin worden meegenomen. De Hoge Raad beoordeelt dan of de beslissing juist was en of het gebrek gevolgen moet hebben. Begint het onderzoek op de zitting opnieuw, bijvoorbeeld doordat de samenstelling van het gerecht verandert, dan verliest een tussenbeslissing haar betekenis. Alleen wat de wet uitdrukkelijk in stand laat blijft gelden: de beslissingen over de geldigheid van de uitreiking van de dagvaarding, op preliminaire verweren, over wijziging van de tenlastelegging en over het oproepen en horen van getuigen en deskundigen. Andere punten moet u dan opnieuw opwerpen.

Daarvoor is één ding cruciaal: de tussenbeslissing en het verweer daartegen moeten zijn vastgelegd. Wordt een verzoek afgewezen, laat dan in het proces-verbaal van de zitting opnemen wat u hebt verzocht, waarom, en welke reden de rechter voor de afwijzing gaf. Zonder die vastlegging is er later weinig te toetsen.

Let er ook op dat een bezwaar zo nodig wordt herhaald. Loopt de zaak door naar de zitting in hoger beroep, dan is dat het moment om een eerder afgewezen verzoek opnieuw te doen bij het gerechtshof.

Een voorbeeld. Op de zitting bij het gerechtshof vraagt de verdediging om een deskundige te benoemen. Het hof wijst dat af en behandelt de zaak verder. Meteen naar de Hoge Raad stappen kan niet. Volgt er een veroordeling, dan kan de verdachte cassatie instellen en daarin ook klagen over de afwijzing van dat verzoek.

In de praktijk

Wees niet ongerust als een tussenbeslissing tegen u uitvalt; dit is niet het eindstation. Zorg wel voor een schriftelijk spoor: een gemotiveerd verzoek, en een aantekening in het proces-verbaal van de beslissing daarop.

Bespreek met uw advocaat welke punten u bewaart voor een eventueel cassatieberoep. En bedenk dat het loont om een verzoek zo goed mogelijk te onderbouwen op het moment zelf: hoe concreter de motivering, hoe scherper later kan worden beoordeeld of de afwijzing houdbaar was.